表面增强拉曼光谱技术在microRNA检测中的研究进展
收稿日期: 2021-01-19
网络出版日期: 2021-03-30
基金资助
国家自然科学基金(21804011)
Research Progress on Surface-Enhanced Raman Spectroscopy Technique for the Detection of microRNA
Received date: 2021-01-19
Online published: 2021-03-30
Supported by
National Natural Science Foundation of China(21804011)
microRNA是一段长约为18~24个核苷酸的内源性非编码单链RNA. 最新研究发现: 许多疾病和肿瘤的发生与microRNA的表达水平息息相关, 且microRNA有望成为新型肿瘤标志物及癌症治疗的新目标. 因此, 发展高灵敏度、高特异性及简单快速的microRNA分析检测方法对于生物医学研究和癌症的早期诊断具有重要的意义. 表面增强拉曼光谱(SERS)技术由于具有灵敏度高、检测速度快、指纹识别、水干扰小等独特优势, 在癌症的早期诊断领域具有很大的应用价值. 作者综述了SERS技术在microRNA检测方面的最新研究进展, 分析了该技术在生物检测中亟待解决的关键问题和挑战, 并对其未来的发展前景进行了展望.
易荣楠 , 吴燕 . 表面增强拉曼光谱技术在microRNA检测中的研究进展[J]. 化学学报, 2021 , 79(6) : 694 -704 . DOI: 10.6023/A21010017
microRNA is an endogenous non-coding single-stranded RNA with a length of about 18~24 nucleotides. The latest research has found that the occurrence of many diseases and tumors is closely related to the level of microRNA expression, and microRNA is expected to become a new tumor marker and a new target for cancer treatment. Therefore, the development of high sensitivity, high specificity, and simple and rapid microRNA detection methods is greatly significant for biomedical research and early diagnosis of cancer. Surface-enhanced Raman spectroscopy (SERS) technique has great application value in the field of early cancer diagnosis due to its unique advantages such as high sensitivity, fast detection speed, fingerprint recognition, and low water interference. The latest research progress of SERS technique in microRNA detection is summarized in this review. Finally the main challenges of SERS technique in bioassay are discussed and the future development trend is proposed.
Key words: surface-enhanced Raman spectroscopy; microRNA; tumor marker
| [1] | Lu, J.; Getz, G.; Miska, E. A.; Alvarez-Saavedra, E.; Lamb, J.; Peck, D.; Sweet-Cordero, A.; Ebert, B. L.; Mak, R. H.; Ferrando, A. A.; Downing, J. R.; Jacks, T.; Horvitz, H. R.; Golub, T. R. Nature 2005, 435, 834. |
| [2] | Ma, W.; Fu, P.; Sun, M.; Xu, L.; Kuang, H.; Xu, C. J. Am. Chem. Soc. 2017, 139, 11752. |
| [3] | Rupaimoole, R.; Slack, F. J. Nature Rev. Drug Discov. 2017, 16, 203. |
| [4] | Válóczi, A.; Hornyik, C.; Varga, N.; Burgyán, J.; Kauppinen, S.; Havelda, Z. Nucleic Acids Res. 2004, 32, e175. |
| [5] | Chen, C.; Ridzon, D. A.; Broomer, A. J.; Zhou, Z.; Lee, D. H.; Nguyen, J. T.; Barbisin, M.; Xu, N. L.; Mahuvakar, V. R.; Andersen, M. R.; Lao, K. Q.; Livak, K. J.; Guegler, K. J. Nucleic Acids Res. 2005, 33, e179. |
| [6] | Lee, J. M.; Jung, Y. Angew. Chem. Int. Ed. 2011, 50, 12487. |
| [7] | Raman, C. V.; Krishnan, K. S. Nature 1928, 121, 501. |
| [8] | Zong, C.; Xu, M.; Xu, L.-J.; Wei, T.; Ma, X.; Zheng, X.-S.; Hu, R.; Ren, B. Chem. Rev. 2018, 118, 4946. |
| [9] | Wu, H. M.S. Thesis, Anhui Jianzhu University, Hefei, 2020. (in Chinese) |
| [9] | (吴焕乐, 硕士论文, 安徽建筑大学, 合肥, 2020.) |
| [10] | Hu, S.; Zhang, J. Environmental Chem. 2020, 39, 2459. (in Chinese) |
| [10] | (胡舒馨, 张建锋, 环境化学, 2020, 39, 2459.) |
| [11] | Cheng, J.; Wang, P.; Su, X. Acta Chim. Sinica 2019, 77, 977. (in Chinese) |
| [11] | (程劼, 王培龙, 苏晓鸥, 化学学报, 2019, 77, 977.) |
| [12] | Dong, R.; Li, S.; Lin, D.; Chen, H.; Yang, L. Sci. Sin. Chim. 2021, 51, 294. (in Chinese) |
| [12] | (董荣录, 李绍飞, 林东岳, 陈慧, 杨良保, 中国科学: 化学, 2021, 51, 294.) |
| [13] | Li, F.; Xu, W.; Liu, J.; Hu, X.; Xu, T. Guangzhou Chem. Industry. 2018, 46, 9. (in Chinese) |
| [13] | (李帆, 徐维平, 刘建楠, 胡小燕, 徐婷娟, 广州化工, 2018, 46, 9.) |
| [14] | Liu, S.; Huo, Y. P.; Kang, W. J.; Gao, Z. X. Sci. Sin. Chim. 2020, 65, 1448. (in Chinese) |
| [14] | (刘厦, 霍亚鹏, 康维钧, 高志贤, 中国科学: 化学, 2020, 65, 1448.) |
| [15] | Yi, Y. Ph.D. Dissertation, Zhejiang University of Technology, Hangzhou, 2019. (in Chinese) |
| [15] | (易喻, 博士论文, 浙江工业大学, 杭州, 2019.) |
| [16] | He, H.; Zhou, L.; Liu, Z. Acta Chim. Sinica 2021, 79, 45. (in Chinese) |
| [16] | (贺晖, 周玲俐, 刘震, 化学学报, 2021, 79, 45.) |
| [17] | Liu, L.; Shangguan, C.; Guo, J.; Ma, K.; Jiao, S.; Yao, Y.; Wang, J. Adv. Opt. Mater. 2020, 8, 2001214. |
| [18] | Wen, S.; Su, Y.; Dai, C.; Jia, J.; Fan, G.-C.; Jiang, L.-P.; Song, R.-B.; Zhu, J.-J. Anal. Chem. 2019, 91, 12298. |
| [19] | Wu, Y.; He, Y.; Yang, X.; Yuan, R.; Chai, Y. Sens. Actuators B: Chem. 2018, 275, 260. |
| [20] | Wang, S.; Wu, C.; Luo, J.; Luo, X.; Yuan, R.; Yang, X. Microchim. Acta 2020, 187, 460. |
| [21] | Pang, Y.; Wang, C.; Lu, L.; Wang, C.; Sun, Z.; Xiao, R. Biosens. Bioelectron. 2019, 130, 204. |
| [22] | Pang, Y.; Wang, C.; Wang, J.; Sun, Z.; Xiao, R.; Wang, S. Biosens. Bioelectron. 2016, 79, 574. |
| [23] | Hu, Y.; Wu, C.; Huang, S.; Luo, X.; Yuan, R.; Yang, X. Talanta 2021, 228, 122240. |
| [24] | Lee, T.; Wi, J.-S.; Oh, A.; Na, H.-K.; Lee, J.; Lee, K.; Lee, T. G.; Haam, S. Nanoscale 2018, 10, 3680. |
| [25] | Meng, D.; Ma, W.; Wu, X.; Xu, C.; Kuang, H. Small 2020, 16, 2000003. |
| [26] | Liu, J.; Zheng, T.; Tian, Y. Angew. Chem. Int. Ed. 2019, 58, 7757. |
| [27] | Su, J.; Wang, D.; N?rbel, L.; Shen, J.; Zhao, Z.; Dou, Y.; Peng, T.; Shi, J.; Mathur, S.; Fan, C.; Song, S. Anal. Chem. 2017, 89, 2531. |
| [28] | Guo, R.; Yin, F.; Sun, Y.; Mi, L.; Shi, L.; Tian, Z.; Li, T. ACS Appl. Mater. Interfaces 2018, 10, 25770. |
| [29] | Sun, Y.; Li, T. Anal. Chem. 2018, 90, 11614. |
| [30] | Zhang, H.; Fu, C.; Yi, Y.; Zhou, X.; Zhou, C.; Ying, G.; Shen, Y.; Zhu, Y. Anal. Methods 2018, 10, 624. |
| [31] | Zhang, H.; Fu, C.; Wu, S.; Shen, Y.; Zhou, C.; Neng, J.; Yi, Y.; Jin, Y.; Zhu, Y. Anal. Methods 2019, 11, 783. |
| [32] | Zhang, H.; Yi, Y.; Zhou, C.; Ying, G.; Zhou, X.; Fu, C.; Zhu, Y.; Shen, Y. RSC Adv. 2017, 7, 52782. |
| [33] | Liu, H.; Li, Q.; Li, M.; Ma, S.; Liu, D. Anal. Chem. 2017, 89, 4776. |
| [34] | Si, Y.; Xu, L.; Wang, N.; Zheng, J.; Yang, R.; Li, J. Anal. Chem. 2020, 92, 2649. |
| [35] | Liang, Z.; Zhou, J.; Petti, L.; Shao, L.; Jiang, T.; Qing, Y.; Xie, S.; Wu, G. Analyst 2019, 144, 1741. |
| [36] | Xu, L.; Gao, Y.; Kuang, H.; Liz-Marzán, L. M.; Xu, C. Angew. Chem. Int. Ed. 2018, 57, 10544. |
| [37] | Ma, W.; Fu, P.; Sun, M.; Xu, L.; Kuang, H.; Xu, C. J. Am. Chem. Soc. 2017, 139, 11752. |
| [38] | Ma, W.; Sun, M.; Fu, P.; Li, S.; Xu, L.; Kuang, H.; Xu, C. Adv. Mater. 2017, 29, 1703410. |
| [39] | Zhang, Q.; Liu, J.; Dong, Y.; Li, W.; Xing, R.; Ma, Y.; Liu, Z. ACS Appl. Nano Mater. 2019, 2, 3960. |
| [40] | Zhou, W.; Tian, Y.-F.; Yin, B.-C.; Ye, B.-C. Anal. Chem. 2017, 89, 6120. |
| [41] | Schechinger, M.; Marks, H.; Mabbott, S.; Choudhury, M.; Cote, G. Analyst 2019, 144, 4033. |
| [42] | Wang, H.-N.; Crawford, B. M.; Norton, S. J.; Vo-Dinh, T. J. Phys. Chem. B 2019, 123, 10245. |
| [43] | Han, Y.; Qiang, L.; Gao, Y.; Gao, J.; He, Q.; Liu, H.; Han, L.; Zhang, Y. Appl. Surface Sci. 2021, 541, 148456. |
| [44] | Wang, X.; liu, B.; Xiao, M.; Zou, Y.; Lai, W.; Pei, H.; Alam, M. F.; Zhang, W.; Wan, Y.; Li, L. Biosens. Bioelectron. 2020, 156, 112130. |
| [45] | He, M.-Q.; Chen, S.; Yao, K.; Wang, K.; Yu, Y.-L.; Wang, J.-H. Small Methods 2019, 3, 1900017. |
| [46] | Jiang, S.; Li, Q.; Wang, C.; Pang, Y.; Sun, Z.; Xiao, R. ACS Sens. 2021, 6, 852. |
| [47] | Cheng, L.; Zhang, Z.; Zuo, D.; Zhu, W.; Zhang, J.; Zeng, Q.; Yang, D.; Li, M.; Zhao, Y. ACS Appl. Mater. Interfaces 2018, 10, 34869. |
| [48] | Cao, X.; Wang, Z.; Bi, L.; Bi, C.; Du, Q. Nanoscale 2020, 12, 1513. |
| [49] | Ye, L.-P.; Hu, J.; Liang, L.; Zhang, C.-Y. Chem. Commun. 2014, 50, 11883. |
| [50] | Zheng, J.; Ma, D.; Shi, M.; Bai, J.; Li, Y.; Yang, J.; Yang, R. Chem. Commun. 2015, 51, 16271. |
| [51] | Ye, S.; Wu, Y.; Zhai, X.; Tang, B. Anal. Chem. 2015, 87, 8242. |
| [52] | He, Y.; Yang, X.; Yuan, R.; Chai, Y. Anal. Chem. 2017, 89, 2866. |
| [53] | He, Y.; Yang, X.; Yuan, R.; Chai, Y. Anal. Chem. 2017, 89, 8538. |
| [54] | Yang, X.; Wang, S.; Wang, Y.; He, Y.; Chai, Y.; Yuan, R. ACS Appl. Mater. Interfaces 2018, 10, 12491. |
| [55] | Luo, W.; Wu, C.; Huang, S.; Luo, X.; Yuan, R.; Yang, X. Anal. Chem. 2020, 92, 15573. |
| [56] | He, Y.; Yang, X.; Yuan, R.; Chai, Y. J. Mater. Chem. B 2019, 7, 2643. |
| [57] | Ma, D.; Huang, C.; Zheng, J.; Tang, J.; Li, J.; Yang, J.; Yang, R. Biosens. Bioelectron. 2018, 101, 167. |
| [58] | Du, X.-Y.; Wu, S.-H.; Huang, X.-B.; Sun, J.-J. ACS Appl. Nano Mater. 2021, 4, 2565. |
| [59] | Wu, Y.; Li, Y.; Han, H.; Zhao, G.; Zhang, X. Anal. Biochem. 2019, 564-565, 16. |
| [60] | Wang, G.; Guo, Y.; Liu, Y.; Zhou, W.; Wang, G. ACS Sens. 2021, 6, 958. |
| [61] | Si, Y.; Xu, L.; Deng, T.; Zheng, J.; Li, J. ACS Sens. 2020, 5, 4009. |
| [62] | Liu, C.; Chen, C.; Li, S.; Dong, H.; Dai, W.; Xu, T.; Liu, Y.; Yang, F.; Zhang, X. Anal. Chem. 2018, 90, 10591. |
| [63] | Chen, J.; Wu, Y.; Fu, C.; Cao, H.; Tan, X.; Shi, W.; Wu, Z. Biosens. Bioelectron. 2019, 143, 111619. |
| [64] | Ye, S.; Li, X.; Wang, M.; Tang, B. Anal. Chem. 2017, 89, 5124. |
| [65] | Zhang, N.; Ye, S.; Wang, Z.; Li, R.; Wang, M. ACS Sens. 2019, 4, 924. |
| [66] | Zhang, J.; Zhang, H.; Ye, S.; Wang, X.; Ma, L. Anal. Chem. 2021, 93, 1466. |
| [67] | Masterson, A. N.; Liyanage, T.; Berman, C.; Kaimakliotis, H.; Johnson, M.; Sardar, R. Analyst 2020, 145, 4173. |
| [68] | Wang, Z.; Ye, S.; Zhang, N.; Liu, X.; Wang, M. Anal. Chem. 2019, 91, 5043. |
| [69] | Ma, L.; Ye, S.; Wang, X.; Zhang, J. ACS Sens. 2021, 6, 1392. |
| [70] | Mabbott, S.; Fernandes, S. C.; Schechinger, M.; Cote, G. L.; Faulds, K.; Mace, C. R.; Graham, D. Analyst 2020, 145, 983. |
| [71] | Wang, W.; Li, Y.; Nie, A.; Fan, G.-C.; Han, H. Analyst 2021, 146, 848. |
| [72] | Lee, T.; Mohammadniaei, M.; Zhang, H.; Yoon, J.; Choi, H. K.; Guo, S.; Guo, P.; Choi, J.-W. Adv. Sci. 2020, 7, 1902477. |
| [73] | Li, N.; Shen, F.; Cai, Z.; Pan, W.; Yin, Y.; Deng, X.; Zhang, X.; Machuki, J. O.; Yu, Y.; Yang, D.; Yang, Y.; Guan, M.; Gao, F. Small 2020, 16, 2005511. |
| [74] | Li, S.; Xu, L.; Ma, W.; Wu, X.; Sun, M.; Kuang, H.; Wang, L.; Kotov, N. A.; Xu, C. J. Am. Chem. Soc. 2016, 138, 306. |
| [75] | He, X.; Zeng, T.; Li, Z.; Wang, G.; Ma, N. Angew. Chem. Int. Ed. 2016, 55, 3073. |
| [76] | Kim, W. H.; Lee, J. U.; Song, S.; Kim, S.; Choi, Y. J.; Sim, S. J. Analyst 2019, 144, 1768. |
| [77] | Lee, J. U.; Kim, W. H.; Lee, H. S.; Park, K. H.; Sim, S. J. Small 2019, 15, 1804968. |
| [78] | Peng, L.; Zhou, J.; Liang, Z.; Zhang, Y.; Petti, L.; Jiang, T.; Gu, C.; Yang, D.; Mormile, P. Anal. Methods 2019, 11, 2960. |
| [79] | Kang, T.; Zhu, J.; Luo, X.; Jia, W.; Wu, P.; Cai, C. Anal. Chem. 2021, 93, 2519. |
| [80] | Shen, Y. T. Ph.D. Dissertation, Jilin University, Changchun, 2020. (in Chinese) |
| [80] | (申燕婷, 博士论文, 吉林大学, 长春, 2020.) |
| [81] | Liu, C. H. Ph.D. Dissertation, University of Science and Technology Beijing, Beijing, 2019. (in Chinese) |
| [81] | (刘聪慧, 博士论文, 北京科技大学, 北京, 2019.) |
| [82] | Si, Y. M. Ph.D. Dissertation, Hunan University, Changsha, 2019. (in Chinese) |
| [82] | (司艳美, 博士论文, 湖南大学, 长沙, 2019.) |
| [83] | He, Y. Ph.D. Dissertation, Southwest University, Chongqing, 2019. (in Chinese) |
| [83] | (何毅, 博士论文, 西南大学, 重庆, 2019.) |
/
| 〈 |
|
〉 |