综述与进展

铑催化的烯烃不对称氢甲酰化反应研究进展

  • 贾肖飞 ,
  • 王正 ,
  • 夏春谷 ,
  • 丁奎岭
展开
  • a 羰基合成与选择性氧化国家重点实验室中国科学院兰州化学物理研究所 兰州 730000;
    b 金属有机化学国家重点实验室中国科学院上海有机化学研究所 上海 200032

收稿日期: 2013-04-06

  修回日期: 2013-04-22

  网络出版日期: 2013-04-24

基金资助

国家自然科学基金(Nos. 21172237, 21121062, 21032009)资助项目.

Recent Advances in Rh-Catalyzed Asymmetric Hydroformylation of Olefins

  • Jia Xiaofei ,
  • Wang Zheng ,
  • Xia Chungu ,
  • Ding Kuiling
Expand
  • a State Key Laboratory of Oxo Synthesis and Selective Oxidation, Lanzhou Institute of Chemical Physics, Chinese Academy of Sciences, Lanzhou 730000;
    b State Key Laboratory of Organometallic Chemistry, Shanghai Institute of Organic Chemistry, Chinese Academy of Sciences, Shanghai 200032

Received date: 2013-04-06

  Revised date: 2013-04-22

  Online published: 2013-04-24

Supported by

Project supported by the National Natural Science Foundation of China (Nos. 21172237, 21121062, 21032009).

摘要

烯烃的氢甲酰化反应是工业上最重要的均相催化反应之一, 而通过烯烃的不对称氢甲酰化反应合成光学活性醛, 对于药物、农药、香料和天然产物合成方面具有重要的意义. 近年来, 由于铑与膦配体形成的络合物在催化烯烃的不对称氢甲酰化反应中具有反应活性高、选择性好等优点而引起广泛关注. 通过调控铑络合物中手性膦配体的电子与立体化学环境, 已经成为实现不对称氢甲酰化反应高活性和高选择性最主要的方法. 主要介绍了近期在铑催化的不对称氢甲酰化反应研究方面取得的进展, 重点介绍几类代表性的手性膦配体在此类反应中的应用.

本文引用格式

贾肖飞 , 王正 , 夏春谷 , 丁奎岭 . 铑催化的烯烃不对称氢甲酰化反应研究进展[J]. 有机化学, 2013 , 33(07) : 1369 -1381 . DOI: 10.6023/cjoc201304005

Abstract

Hydroformylation is one of the most important processes of homogeneous catalysis in industry. Asymmetric hydroformylation (AHF) of prochiral alkenes provides an efficient way to the synthesis of optically active aldehydes, which are versatile chiral intermediates for pharmaceuticals, agrochemicals, and other fine chemicals. So far, most of methods reported were focused on the use of Rh(I)-based catalysts, by virtue of their high catalytic activity and excellent chemoselectivity for the aldehydes. A key issue in searching for efficient asymmetric hydroformylation catalysts is the development of new chiral ligands. A number of chiral phosphorus ligands have been successfully developed for Rh(I)-catalyzed AHF reactions. In this review, the recent advances in the development of chiral ligands for the Rh-catalyzed asymmetric hydroformylaion of olefins have been surveyed.

参考文献

[1] (a) Claver, C.; van Leeuwen, P. W. N. M. Rhodium Catalyzed Hydroformylation, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, 2002. (b) Franke, R.; Selent, D.; Börner, A. Chem. Rev. 2012, 112, 5675. (c) Su, K.; Jiang, H.; Zhu, D.; Fu, H.; Zheng, X.; Yuan, M.; Li, R.; Chen, H. Acta Chim. Sinica, 2013, 71, 844.
[2] Naqvi, S. Oxo Alcohols. Process Economics Program Report 21E, SRI Consulting, Menlo Park, CA, 2010.
[3] (a) Agbossou, F.; Carpentier, J. F.; Mortreaux, A. Chem. Rev. 1995, 95, 2485. (b) Gual, A.; Godard, C.; Castillón, S.; Claver, C. Tetrahedron: Asymmetry 2010, 21, 1135.
[4] Botteghi, C.; Paganelli, S.; Schionato, A.; Marchetti, M. Chirality 1991, 3, 355.
[5] Botteghi, C.; Consiglio, G.; Pino, P. Chimia 1972, 26, 141.
[6] (a) Ogata, I.; Ikeda, Y. Chem. Lett. 1972, 487. (b) Tanaka, M.; Watanabe, Y.; Mitsudo, T.-A,; Yamamoto, K.; Takeeami, Y. Chem. Lett. 1972, 483.
[7] Salomon, C.; Consiglio, G.; Botteghi, C.; Pino, P. Chimia 1973, 27, 215.
[8] Stille, J. K.; Su, H.; Brechot, P.; Parrinello, G.; Hegedus, L. S. Organometallics 1991, 10, 1183.
[9] (a) Sakai, N.; Mano, S.; Nozaki, K.; Takaya, H. J. Am. Chem. Soc. 1993, 115, 7033. (b) Nozaki, K.; Nanno, T.; Takaya, H. J. Organomet. Chem. 1997, 527, 103. (c) Lambers-Verstappen, M. M. H.; de Vries, J. G. Adv. Synth. Catal. 2003, 345, 478.
[10] (a) Saskai, N.; Nozaki, K.; Takaya, H. J. Chem. Soc., Chem. Commun. 1994, 395. (b) Nozaki, K.; Sakai, N.; Nanno, T.; Higashijima, T.; Mano, S.; Horiuchi, T.; Takaya, H. J. Am. Chem. Soc. 1997, 119, 4413. (c) Nozaki, K.; Takaya, H.; Hiyama, T. Top. Catal. 1997, 4, 175.
[11] Hoiuchi, T.; Ota, T.; Shirakawa, E.; Nozaki, K.; Takaya, H. J. Org. Chem. 1997, 62, 4285.
[12] Mazuela, J.; Coll, M.; Pàmies, O.; Diéguez, M. J. Org. Chem. 2009, 74, 5440.
[13] Tanaka, R.; Nakano, K.; Nozaki, K. J. Org. Chem. 2007, 72, 8671.
[14] Liu, P.; Jacobsen, E. N. J. Am. Chem. Soc. 2001, 123, 10772.
[15] (a) Yan, Y.; Zhang, X. J. Am. Chem. Soc. 2006, 128, 7198. (b) Zhang, X.; Cao, B.; Yan, Y.; Yu, S.; Ji, B.; Zhang, X. Chem. Eur. J. 2010, 16, 871.
[16] Zhang, X.; Cao, B.; Yu, S.; Zhang, X. Angew. Chem., Int. Ed. 2010, 49, 4047.
[17] Chikkali, S. H.; Bellini, R.; de Bruin, B.; van der Vlugt, J. I.; Reek, J. N. H. J. Am. Chem. Soc. 2012, 134, 6607.
[18] Noonan, G. M.; Fuentes, J. A.; Cobley, C. J.; Clarke, M. L. Angew. Chem., Int. Ed. 2012, 51, 2477.
[19] (a) Babin, J. E.; Whiteker, G. T. US 5360938, 1993 [Chem. Abstr. 1995, 122, 186609]. (b) Buisman, G. J. H.; Vos, E. J.; Kamer, P. C. J.; Van Leeuwen, P. W. N. M. J. Chem. Soc., Dalton Trans. 1995, 409.
[20] Clark, T. P.; Landis, C. R.; Freed, S. L.; Klosin, J.; Abboud, K. A. J. Am. Chem. Soc. 2005, 127, 5040.
[21] Diéguez, M.; Pàmies, O.; Ruiz, A.; Castillón, S.; Claver, C. Chem. Eur. J. 2001, 7, 3086.
[22] (a) Diéguez, M.; Pàmies, O.; Claver, C. Chem. Commun. 2005, 1221. (b) Gual, A.; Godard, C.; Castillón, S.; Claver, C. Adv. Synth. Catal. 2010, 352, 463.
[23] (a) Cobley, C. J.; Klosin, J.; Qin, C.; Whiteker, G. T. Org. Lett. 2004, 6, 3277. (b) Cobley, C. J.; Gardner, K.; Klosin, J.; Praquin, C.; Hill, C.; Whiteker, G. T.; Zanotti-Gerosa, A. J. Org. Chem. 2004, 69, 4031.
[24] Zhao, B.; Peng, X.; Wang, W.; Xia, C.; Ding, K. Chem. Eur. J. 2008, 14, 7847.
[25] Peng, X.; Wang, Z.; Xia, C.; Ding, K. Tetrahedron Lett. 2008, 49, 4862.
[26] Breeden, S.; Cole-Hamilton, D. J.; Foster, D. F.; Schwarz, G. J.; Wills, M. Angew. Chem., Int. Ed. 2000, 39, 4106.
[27] (a) Jiang, Y.; Xue, S.; Li, Z.; Deng, J.; Mi, A.; Chan, A. S. C. Tetrahedron: Asymmetry 1998, 9, 3185. (b) Jiang, Y.; Xue, S.; Yu, K.; Li, Z.; Deng, J.; Mi, A.; Chan, A. S. C. J. Organomet. Chem. 1999, 586, 159. (c) Yan, M.; Li, X.-S.; Chan, A. S. C. Chin. J. Chem. 2004, 22, 203.
[28] (a) Klosin, J.; Landis, C. R. Acc. Chem. Res. 2007, 40, 1251. (b) Thomas, P. J.; Axtell, A. T.; Klosin, J.; Peng, W.; Rand, C. R.; Clark, T. P.; Landis, C. R.; Abboud, K. A. Org. Lett. 2007, 9, 2665.
[29] McDonald, R. I.; Wong, G. W.; Neupane, R. P.; Stahl, S. S.; Landis, C. R. J. Am. Chem. Soc. 2010, 132, 14027.
[30] Watkins, A. L.; Hashiguchi, B. G.; Landis, C. L. Org. Lett. 2008, 10, 4553.
[31] Clemens, A. J. L.; Burke, S. D. J. Org. Chem. 2012, 77, 2983.
[32] Risi, R. M.; Burke, S. D. Org. Lett. 2012, 14, 1180.
[33] Axtell, A. T.; Cobley, C. J.; Klosin, J.; Whiteker, G. T.; Zanotti-Gerosa, A.; Abboud, K. A. Angew. Chem., Int. Ed. 2005, 44, 5834.
[34] Zhang, Z.; Qian, H.; Longmire, J.; Zhang, X. J. Org. Chem. 2000, 65, 6223.
[35] Sherill, W. M.; Rubin, M. J. Am. Chem. Soc. 2008, 130, 13804.
[36] Tamura, K.; Sugiya, M.; Yoshida, K.; Yanagisawa, K.; Imamoto, T. Org. Lett. 2010, 12, 4400.
[37] (a) Wang, X.; Buchwald, S. L. J. Am. Chem. Soc. 2011, 133, 19080. (b) Uhlemann, M.; Börner, A. ChemCatChem 2012, 4, 753.
[38] (a) Keuelemans, A. I. M.; Kwantes, A.; van Bavel, T. Recl. Trav. Chim. Pays-Bas 1948, 67, 298. (b) Clarke, M. L.; Roff, G. J. Chem.-Eur. J. 2006, 12, 7978.
[39] (a) Tang, W.; Zhang, X. Chem. Rev. 2003, 103, 3029. (b) Xie, J.-H.; Zhu, S.-F.; Zhou, Q.-L. Chem. Rev. 2011, 111, 1713. (c) Wang, D.-S.; Chen, Q.-A.; Lu, S.-M.; Zhou, Y.-G. Chem. Rev. 2012, 112, 2557. (d) Guo, H.; Ding, K.; Dai, L. Chin. Sci. Bull. 2004, 49, 1575 (in Chinese). (郭红超, 丁奎岭, 戴立信, 科学通报, 2004, 49, 1575.) (e) Xie, J.-H.; Zhu, S.-F.; Zhou, Q.-L. Acta Chim. Sinica 2012, 70, 1427. (f) Liu, Y.; Wang, Z.; Ding, K. Acta Chim. Sinica 2012, 70, 1427.
[40] (a) Mazuela, J.; Pàmies, O.; Diéguez, M.; Palais, L.; Rosset, S.; Alexakis, A. Tetrahedron: Asymmetry 2010, 21,2153. (b) Carrilho, R. M. B.; Neves, A. C. B.; Lourenco, M. A. O.; Abreu, A. R.; Rosado, M. T. S.; Abreu, P. E.; Eusébio, M. E. S.; Kollár, L.; Bayón, J. C.; Pereira, M. M. J. Organomet. Chem. 2012, 698, 28. (c) Fan, B.-M.; Xie, J.-H.; Zhou, Z.-T.; Zang, Q.; Tu, Y.-Q.; Zhou, Q.-L. Chem. J. Chin. Univ. 2006, 27, 1984 (in Chinese). (樊保敏, 谢建华, 周章涛, 张齐, 涂永强, 周其林, 高等学校化学学报, 2006, 27, 1984.)
[41] Hua, Z.; Vassar, V. C.; Choi, H.; Ojima, I. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A. 2004, 101, 5411.
[42] Li, Y.; Wang, Z.; He, Y.; Fan, Q. Chin. J. Org. Chem. 2010, 30, 338 (in Chinese). (李永,王志玲,何艳梅,范青华,有机化学, 2010, 30, 338.)
[43] Kuil, M.; Goudriaan, P. E.; van Leeuwen, P. W. N. M.; Reek, J. N. H. Chem. Commun. 2006, 4679.
[44] Bellini, R.; Reek, J. N. H. Chem. Eur. J. 2012, 18, 13510.
[45] Gadzikwa, T.; Bellini, R.; Dekker, H. L.; Reek, J. N. H. J. Am. Chem. Soc. 2012, 134, 2860.
[46] Breit, B.; Breuninger, D. J. Am. Chem. Soc. 2004, 126, 10244.
[47] Worthy, A. D.; Joe, C. L.; Lightburn, T. E.; Tan, K. L. J. Am. Chem. Soc. 2010, 132, 14757.
文章导航

/