综述与进展

金属离子响应型荧光传感分子的设计原理及研究进展

  • 张鹏 ,
  • 张有明 ,
  • 林奇 ,
  • 姚虹 ,
  • 魏太保
展开
  • 西北师范大学化学化工学院 教育部生态环境相关材料重点实验室 甘肃省高分子材料重点实验室 兰州 730070

收稿日期: 2014-02-28

  修回日期: 2014-03-18

  网络出版日期: 2014-04-02

基金资助

国家自然科学基金(Nos.21064006,21161018,21262032)、甘肃省自然科学基金(No.IRT1177)及教育部长江学者和创新团队发展计划(No.1010RJZA018)资助项目.

Principle and the Research Progress of Fluorescent Chemosensors for Cations Recognition

  • Zhang Peng ,
  • Zhang Youming ,
  • Lin Qi ,
  • Yao Hong ,
  • Wei Taibao
Expand
  • Key Laboratory of Eco-Environment-Related Polymer Materials, Ministry of Education, Key Laboratory of Polymer Materials of Gansu Province, College of Chemistry and Chemical Engineering, Northwest Normal University, Lanzhou 730070

Received date: 2014-02-28

  Revised date: 2014-03-18

  Online published: 2014-04-02

Supported by

Project supported by the National Natural Science Foundation of China (Nos. 21064006, 21161018, 21262032), the Program for Changjiang Scholars and Innovative Research Team in University of Ministry of Education of China (No. IRT1177) and the Natural Science Foundation of Gansu Province (No. 1010RJZA018).

摘要

荧光传感凭借其高灵敏度、可实现远程监测和实时性等优越性而广受关注,在离子识别中常被用于离子识别信号的输出. 随着主客体化学的迅速发展,许多具有良好性能的离子响应型荧光探针相继被报道,从分子内电荷转移(ICT)、光诱导的电子转移(PET)、荧光共振能量转移(FRET)、激发态分子内质子转移(ESIPT)、激基缔合物的生成/消失、螯合作用导致的荧光增强(CHEF)等不同机理对荧光传感型离子识别受体的设计思路进行了理论阐释,归纳总结了近5年来相关文献报道,阐述了其研究现状和研究进展,并展望了该领域的研究方向.

本文引用格式

张鹏 , 张有明 , 林奇 , 姚虹 , 魏太保 . 金属离子响应型荧光传感分子的设计原理及研究进展[J]. 有机化学, 2014 , 34(7) : 1300 -1321 . DOI: 10.6023/cjoc201402037

Abstract

Fluorescent chemosensors received more and more attention because these kinds of chemosensors possess a lot of advantages such as high sensitivity, realize tele-monitor and real-time detection. It was also used as signal output in ion recognition. With the rapid development of host-guest chemistry, a series of fluorescent sensors with good properties have been reported. In this review the research progress of fluorescent chemosensors in terms of recognition principle for ion recognition in resent five years was briefly reviewed based on intramolecular charge transfer (ICT), photoinduced electron transfer (PET), fluorescence resonance energy transfer (FRET), excited-state intramolecular proton transfer (ESIPT), monomer-excimer (EM) and chelation-enhanced fluorescence (CHEF), etc. The developing orientation for further research is presented.

参考文献

[1] Yang, X. B.; Ge, J. F.; Xu, Q. F.; Zhu, X. L.; Li, N. J.; Gu, H. W.; Lu, J. M. Tetrahedron Lett. 2011, 52, 2492.

[2] Chen, H. H.; Chen, Y. Z.; Li, Z. J.; Yang, Q. Z.; Xin, L. Chin. J. Org. Chem. 2012, 32, 46 (in Chinese).

(陈红海, 陈玉哲, 李仲谨, 杨清正, 辛利, 有机化学, 2012, 32, 46.)

[3] Liu, M.; Tan, H. L.; Liu, Z. G.; Wang, W.; Zeng, W. B. Chin. J. Org. Chem. 2013, 33, 1655 (in Chinese).

(刘敏, 谭慧龙, 刘治国, 王维, 曾文彬, 有机化学, 2013, 33, 1655.)

[4] Kim. J. S.; Quang, D. T. Chem. Rev. 2007, 107, 3780.

[5] Yuan, L.; Lin, W. Y.; Zheng, K. B.; Zhu, S. S. Acc. Chem. Res. 2013, 46, 1462.

[6] Jia, J.; Tang, X.; He, Y. F.; Zhang, M. Y.; Xing, G. W. Chin. J. Org. Chem. 2012, 32, 1803 (in Chinese).

(郏佳, 唐茜, 何颖芳, 张梦雨, 邢国文, 有机化学, 2012, 32, 1803.)

[7] Lin, Q.; Chen, P.; Liu, J.; Fu, Y. P.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B. Prog. Chem. 2013, 7, 1177 (in Chinese).

(林奇, 陈佩, 刘娟, 符永鹏, 张有明, 魏太保, 化学进展, 2013, 7, 1177.)

[8] Chen, X. Q.; Pradhan, T.; Wang, F.; Kim, J. S.; Yoon, J. Chem. Rev. 2012, 112, 1910.

[9] Qian, F.; Zhang, C. L.; Zhang, Y. M.; He, W. J.; Gao, X.; Hu, P.; Guo, Z. J. J. Am. Chem. Soc. 2009, 131, 1460.

[10] Goswami, S.; Sen, D.; Das, N. K. Org. Lett. 2010, 12, 856.

[11] Zhu, M.; Yuan, M. J.; Liu, X. F.; Xu, J. L.; Lv, J.; Huang, C. S.; Liu, H. B.; Li, Y. L.; Wang, S.; Zhu, D. B. Org. Lett. 2008, 10, 1481.

[12] Taki, M.; Desaki, M.; Ojida, A.; Iyoshi, S.; Hirayama, T.; Hamachi, I.; Yamamoto, Y. J. Am. Chem. Soc. 2008, 130, 12564.

[13] Debabrata, M.; Govindaraju, T. Inorg. Chem. 2010, 49, 7229.

[14] Li, Q. Q.; Peng, M.; Li, H. Y.; Zhong, C.; Zhang, L.; Cheng, X. H.; Peng, X. N.; Wang, Q. Q.; Qin, J. G.; Li, Z. Org. Lett. 2012, 14, 2094.

[15] Jiang, J.; Liu, W.; Cheng, J.; Yang, L. Z.; Jiang, H. E.; Bai, D. C.; Liu, W. S. Chem. Commun. 2012, 48, 8371.

[16] Feng, X. J.; Tian, P. Z.; Xu, Z.; Chen, S. F.; Wong, M. S. J. Org. Chem. 2013, 78, 11318.

[17] Goswami, S.; Sen, D.; Aich, K. Tetrahedron Lett. 2013, 54, 4620.

[18] Chen, X. F.; Wang, J, Y.; Cui, J. N.; Xu, Z. C.; Peng, X. J. Tetrahedron 2011, 67, 4869.

[19] Hatai, J.; Pal, S.; Jose, G. P.; Bandyopadhyay, S. Inorg. Chem. 2012, 51, 10129.

[20] Helal, A.; Rashid, M. H.; Choi, C. H.; Kim, H. S. Tetrahedron 2011, 67, 2794.

[21] Lohani, C. R.; Kim, J. M.; Lee, K. H. Tetrahedron 2011, 67, 4130.

[22] He, H.; Ng, D. K. P. Chem. Asian J. 2013, 8, 1441.

[23] Zhang, Y. M.; Shi, B. B.; Zhang, P.; Huo, J. Q.; Chen, P.; Lin, Q.; Liu, J.; Wei, T. B. Sci. China Chem. 2013, 56, 612.

[24] Lin, Q.; Liu, X.; Wei, T. B.; Zhang, Y. M. Sens. Actuators, B 2014, 190, 459.

[25] Cheng, T. Y.; Xu, Y. F.; Zhang, S. Y.; Zhu, W. P.; Qian, X. H.; Duan, L. P. J. Am. Chem. Soc. 2008, 130, 16160.

[26] Cheng, T. Y.; Wang, T.; Zhu, W. P.; Chen, X. L.; Yang, Y. J. Xu, Y. F.; Qian, X. H. Org. Lett. 2011, 13, 3656.

[27] Yang, Y. Y.; Cheng, T. Y.; Zhu, W. P.; Xu, Y. F.; Qian, X. H. Org. Lett. 2011, 13, 264.

[28] Dodani, S. C.; Leary, S. C.; Cobine, P. A.; Winge, D. R.; Chang, C. J. J. Am. Chem. Soc. 2011, 133, 8606.

[29] Taki, M.; Akaoka, K.; Iyoshi, S.; Yamamoto, Y. Inorg. Chem. 2012, 51, 13075.

[30] Zheng, H.; Yan, M.; Fan, X. X.; Sun, D.; Yang, S. Y.; Yang, L. J.; Li, J. D.; Jiang, Y. B. Chem. Commun. 2012, 48, 2243.

[31] Suresh, M.; Mandal, A. K.; Saha, S.; Suresh, E.; Mandoli, A.; Liddo, R. D.; Parnigotto, P. P.; Das, A. Org. Lett. 2010, 12, 5406.

[32] Mandal, A. K.; Suresh, M.; Das, P.; Suresh, E.; Mithu, B.; Ghosh, S. K.; Das, A. Org. Lett. 2012, 14, 2980.

[33] Neupane, L. N.; Park, J. Y.; Park, J. H.; Lee, K. H. Org. Lett. 2013, 15, 254.

[34] Kim, J.; Oka, Y.; Morozumi, T.; Choi, E. W.; Nakamura, H. Tetrahedron 2011, 67, 4814.

[35] Mahato, P.; Saha, S.; Suresh, E.; Liddo, R. D.; Parnigotto, P. P.; Conconi, M. T.; Kesharwani, M. K.; Ganguly, B.; Amitava, D. Inorg. Chem. 2012, 51, 1769.

[36] Chirantan, K.; Adhikari, M. D.; Ramesh, A.; Das, G. Inorg. Chem. 2013, 52, 743.

[37] Kesavapillai, S.; Clark, R. J.; Zhu, L. J. Org. Chem. 2012, 77, 8268.

[38] Chu, K. H.; Zhou, Y.; Fang, Y.; Wang, L. H.; Li, J. Y.; Yao, C. Dyes Pigm. 2013, 98, 339.

[39] Zhou, X.; Yan, W.; Zhao, T.; Tian, Z. X.; Wu, X. Tetrahedron 2013, 69, 9535.

[40] Hu, X. Y.; Zhang, X. L.; He, G. J.; He, C.; Duan, C. Y. Tetrahedron 2011, 67, 1091.

[41] Delbaere, S.; Tulyakova, E. V.; Marmois, E.; Jonusauskas, G.; Gulakova, E. N.; Fedorov, Y. V.; Fedorova, O. A. Tetrahedron 2013, 69, 8178.

[42] Fang, G.; Xu, M. Y.; Zeng, F.; Wu, S. Z. Langmuir 2010, 26, 17764.

[43] Yuan, L.; Lin, W. Y.; Chen, B.; Xie, Y. N. Org. Lett. 2012, 14, 432.

[44] Santra, M.; Roy B.; Ahn, K. H. Org. Lett. 2011, 13, 3422.

[45] Iniya, M.; Jeyanthi, D.; Krishnaveni, K.; Mahesh, A.; Chellappa, D. Spectrochim. Acta, Part A 2014, 120, 40.

[46] Goswami, S.; Das, S.; Aich, K.; Sarkar, D.; Mondal, T. K. Tetrahedron Lett. 2013, 54, 6892.

[47] Kim, M. J.; Kaur, K.; Singh, N.; Jang, D. O. Tetrahedron 2012, 68, 5429.

[48] Helal, A.; Rashid, M. H. O.; Choi, C. H.; Kim, H. S. Tetrahedron 2012, 68, 647.

[49] Chen, W. H.; Xing, Y.; Pang, Y. Org. Lett. 2011, 6, 1362.

[50] Gao, G. Y.; Qu, W. J.; Shi, B. B.; Zhang, P.; Lin, Q.; Yao, H.; Yang, W. L.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B. Spectrochim. Acta, Part A 2014, 121, 514.

[51] Kwon, J. E.; Lee, S.; You, Y. M.; Baek, K. H.; Kei, O.; Cho, J.; Fukuzumi, S.; Shin, I.; Park, S. Y.; Nam, W. Inorg. Chem. 2012, 51, 8760.

[52] Banerjee, A.; Sahana, A.; Guha, S.; Lohar, S.; Hauli, I.; Mukhopadhyay, S. K.; Matalobos, J. S.; Debasis, D. Inorg. Chem. 2012, 51, 5699.

[53] Yang, M. H.; Thirupathi, P.; Lee, K. H. Org. Lett. 2011, 13, 5028.

[54] Zhou, Y.; Zhu, C. Y.; Gao, X. S.; You, X. Y.; Yao, C. Org. Lett. 2010, 12, 2566.

[55] Wang, F.; Nandhakumar, R.; Moon, J. H.; Kim, K. M.; Lee, J. Y.; Yoon, J. Inorg. Chem. 2011, 50, 2240.

[56] Lin, W. Y.; Yuan, L.; Feng, J. B. Eur. J. Org. Chem. 2008, 73, 3821.

[57] Zhou, Y.; Li, Z. X.; Zang, S. Q.; Zhu, Y. Y.; Zhang, H. Y.; Hou, H. W.; Thomas, C. W. M. Org. Lett. 2012, 14, 1214.

[58] Jang, S. J.; Ponnaboina, T.; Lok, N. N.; Junho, S.; Hyunsook, L.; Wan, I. L.; Lee, K. H. Org. Lett. 2012, 14, 4746.

[59] Ding, Y. B.; Li, X.; Li, T.; Zhu, W. H.; Xie, Y. S. J. Org. Chem. 2013, 78, 5328.

[60] Shen, K.; Yang, X.; Cheng, Y. X.; Zhu, C. J. Tetrahedron 2012, 68, 5719.

[61] Arturo, J. S.; Norberto, F.; Rosa, S. Tetrahedron Lett. 2013, 54, 5279.

[62] Wei, T. B.; Zhang, P.; Shi, B. B.; Chen, P.; Lin, Q.; Liu, J.; Zhang, Y. M. Dyes Pigm. 2013, 97, 297.

[63] Kumar, M.; Kumar, N.; Bhalla, V.; Singh, H.; Sharma, P. R.; Kaur, T. Org. Lett. 2011, 13, 1422.

[64] Fan, J. L; Zhan, P.; Hu, M. M.; Sun, W.; Tang, J. Z.; Wang, J. Y.; Sun, S. G.; Song, F. L.; Peng, X. J. Org. Lett. 2013, 15, 492.

[65] Lin, Q.; Liu, X.; Wei, T. B.; Zhang, Y. M. Chem. Asian J. 2013, 8, 3015.

[66] Zhang, P.; Shi, B. B.; Wei, T. B.; Zhang, Y. M.; Lin, Q.; Yao, H.; You, X. M. Dyes Pigm. 2013, 99, 857.

[67] Lin, Q.; Fu, Y. P.; Chen, P.; Wei, T. B.; Zhang, Y. M. Tetrahedron Lett. 2013, 54, 5031.

[68] Zhang, P.; Shi, B. B.; You, X. M.; Zhang, Y. M.; Lin, Q.; Yao, H.; Wei, T. B. Tetrahedron 2014, 70, 1889.

[69] Lin, Q.; Zhu, X.; Chen, P.; Fu, Y. P.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B. Acta Chim. Sinica 2013, 71, 1516 (in Chinese).

(林奇, 朱鑫, 陈佩, 符永鹏, 张有明, 魏太保, 化学学报, 2013, 71, 1516.)

[70] Shi, B. B.; Zhang, P.; Wei, T. B.; Yao, H.; Lin, Q.; Zhang, Y. M. Chem. Commun. 2013, 49, 7812.

[71] Luo, F.; Chen, D. M.; Shi, Y. M.; Chen, X. Sci. China Chem. 2013, 43, 592 (in Chinese).

(罗峰, 陈冬梅, 施雅梅, 陈曦, 中国科学: 化学, 2013, 43, 592.)

[72] Zhang, P.; Shi, B. B.; Zhang, Y. M.; Lin, Q.; Yao, H.; You, X. M.; Wei, T. B. Tetrahedron 2013, 69, 10292.

[73] Jo, J.; Lee, H. Y.; Liu, W. J.; Olasz, A.; Chen, C. H.; Lee, D. J. Am. Chem. Soc. 2012, 134, 16000.

[74] Guo, Z. Q.; Zhu, W. H.; Zhu, M. M.; Wu, X. M.; Tian, H. Chem. Eur. J. 2010, 16, 14424.

[75] Liu, J.; Xie, Y. Q.; Lin, Q.; Shi, B. B.; Zhang, P.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B. Sen. Actuators, B 2013, 186, 657.

[76] Shi, B. B.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B.; Lin, Q.; Yao, H.; Zhang, P.; You, X. M. Sen. Actuators, B 2014, 190, 555.

[77] Shi, B. B.; Zhang, P.; Wei, T. B.; Yao, H.; Lin, Q.; Liu, J.; Zhang, Y. M. Tetrahedron 2013, 69, 7981.

[78] Shi, B. B.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B.; Zhang, P.; Lin, Q.; Yao, H. New J. Chem. 2013, 37, 3737.

[79] Liu, J.; Lin, Q.; Zhang, Y. M.; Wei, T. B. Sen. Actuators, B 2014, 196, 619.

[80] Wei, T. B.; Liu, J.; Yao, H.; Xie, Y. Q.; Shi, B. B.; Zhang, P.; You, X. M.; Zhang, Y. M. Chin. J. Chem. 2013, 31, 515.

文章导航

/