综述与进展

不对称催化实现的二氧化碳固定直接合成光学活性小分子的最新进展

  • 郭霄 ,
  • 王亚洲 ,
  • 陈洁 ,
  • 李公强 ,
  • 夏纪宝
展开
  • a 南京工业大学先进材料研究院 柔性电子重点实验室 江苏省国家先进材料协同创新中心 南京 211816;
    b 中国科学院兰州化学物理研究所 中国科学院兰州化学物理研究所苏州研究院 羰基合成与选择氧化国家重点实验室 分子合成科学卓越创新中心 兰州 730000

收稿日期: 2020-02-24

  修回日期: 2020-05-08

  网络出版日期: 2020-05-15

基金资助

国家自然科学基金(Nos.21702212,21772208)和中国科学院前沿科学基金(No.QYZDJSSW-SLH051)资助项目.

Recent Advances of CO2 Fixation via Asymmetric Catalysis for the Direct Synthesis of Optically Active Small Molecules

  • Guo Xiao ,
  • Wang Yazhou ,
  • Chen Jie ,
  • Li Gongqiang ,
  • Xia Ji-Bao
Expand
  • a Key Laboratory of Flexible Electronic&Institute of Advanced Materials, Jiangsu National Synergistic Innovation Center for Advanced Materials, Nanjing Tech University, Nanjing 211816;
    b State Key Laboratory for Oxo Synthesis and Selective Oxidation, Center for Excellence in Molecular Synthesis, Suzhou Research Institute of LICP, Lanzhou Institute of Chemical Physics(LICP), Chinese Academy of Sciences, Lanzhou 730000

Received date: 2020-02-24

  Revised date: 2020-05-08

  Online published: 2020-05-15

Supported by

Project supported by the National Natural Science Foundation of China (Nos. 21702212, 21772208) and the Key Research Program of Frontier Sciences of Chinese Academy of Sciences (No. QYZDJSSW-SLH051).

摘要

固定二氧化碳(CO2)的工业过程远远落后于人类活动产生的碳排放量.由于二氧化碳是一种丰富、无毒且廉价易得的碳资源,因此开发出将二氧化碳转化为有价值的产品,以实现可持续发展的化学合成是非常有意义的.基于过渡金属催化和有机催化活化CO2的机理研究,近年来已开发出多种有效的CO2的不对称化学固定方法.讨论了通过CO2的不对称化学固定实现的小分子化合物的手性合成的进展.通过阐述催化剂、CO2和底物之间的相互作用,旨在激发CO2不对称转化的新型催化系统的设计.

本文引用格式

郭霄 , 王亚洲 , 陈洁 , 李公强 , 夏纪宝 . 不对称催化实现的二氧化碳固定直接合成光学活性小分子的最新进展[J]. 有机化学, 2020 , 40(8) : 2208 -2220 . DOI: 10.6023/cjoc202002032

Abstract

Industrial processes of fixing carbon dioxide (CO2) lag far behind the carbon emission generated by human activity. Since CO2 is an abundant, non-toxic, and cost-effective one carbon source, it is highly desirable to develop methodologies on converting CO2 into valuable products for sustainable purpose. Based on the mechanistic insight of CO2 activation by transition-metal catalyst and organocatalyst, a variety of efficient asymmetric CO2 chemical fixation processes have been developed in recent years. This review discusses the advances of enantioselective synthesis of small molecules by asymmetric catalytic reactions with CO2. The interaction between catalyst, CO2 and substrate has been elaborated aiming to inspire the design of new catalytic systems for asymmetric CO2 transformation.

参考文献

[1] Scott, A. Chem. Eng. News 2015, 93, 10.
[2] Aresta, M. Carbon Dioxide as Chemical Feedstock, Wiley-VCH, Weinheim, 2010.
[3] Liu, Q.; Wu, L.; Jackstell, R.; Beller, M. Nat. Commun. 2015, 6, 5933.
[4] Fiorani, G.; Guo, W.; Kleij, A.-W. Green Chem. 2015, 17, 1375.
[5] Yu, B.; He, L.-N. ChemSusChem 2015, 8, 52.
[6] Maeda, C.; Miyazaki, Y.; Ema, T. Catal. Sci. Technol. 2014, 4, 1482.
[7] Tlili, A.; Frogneux, X.; Blondiaux, E.; Cantat, T. Angew. Chem., Int. Ed. 2014, 53, 2543.
[8] Yuan, G.; Qi, C.; Wu, W.; Jiang, H. Curr. Opin. Green Sust. Chem. 2017, 3, 22.
[9] Zhang, W.; Zhang, N.; Guo, C.-X.; Lü, X. Chin. J. Org. Chem. 2017, 37, 1309(in Chinese). (张文珍, 张宁, 郭春晓, 吕小兵, 有机化学, 2017, 37, 1309.)
[10] Zhang, Z.; Ju, T.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. Synlett 2017, 28, 741.
[11] Gui, Y.-Y.; Zhou, W.-J.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. ChemSusChem 2017, 10, 1337.
[12] Cao, Y.; He, X.; Wang, N.; Li, H.-R.; He, L.-N. Chin. J. Chem. 2018, 36, 644.
[13] Zhao, Y., Liu, Z.-M. Chin. J. Chem. 2018, 36, 455
[14] Hu, J.; Liu, H.; Han, B. Sci. China Chem. 2018, 61, 1486.
[15] Tan, F.; Yin, G. Chin. J. Chem. 2018, 36, 545.
[16] Zhang, Z.; Gong, L.; Zhou, X.-Y.; Yan, S.-S.; Li, J.; Yu, D.-G. Acta Chim. Sinica 2019, 77, 783(in Chinese). (张振, 龚莉, 周晓渝, 颜思顺, 李静, 余达刚, 化学学报, 2019, 77, 783.)
[17] Cheng, L.; Xie, J.-H. Chin. J. Org. Chem. 2020, 40, 247(in Chinese). (程磊, 谢建华, 有机化学, 2020, 40, 247.)
[18] Kolbe, H. Justus Liebigs Ann. Chem. 1860, 113,125.
[19] Lindsey, A.-S.; Jeskey, H. Chem. Rev. 1957, 57, 583.
[20] Luo, J.; Preciado, S.; Xia, P.; Larrosa, L. Chem.-Eur. J. 2016, 22, 6798.
[21] Zhang, W.-Z.; Li, H.; Zeng, Y.; Tao, X.; Lu, X. Chin. J. Chem. 2018, 36, 112.
[22] Sakakura, T.; Choi, J.-C.; Yasuda, H. Chem. Rev. 2007, 107, 2365.
[23] White, J.-L.; Baruch, M.-F.; Pander III, J.-E.; Hu, Y.-I.; Fortmeyer, C.; Park, J.-E.; Zhang, T.; Liao, K.; Gu, J.; Yan, Y.; Shaw, T.-W.; Abelev, E.; Bocarsly, A.-B. Chem. Rev. 2015, 115, 12888.
[24] Wang, J.-L.; Miao, C.-X.; Dou, X.-Y.; Gao, J.; He, L.-N. Curr. Org. Chem. 2011, 15, 621.
[25] Tlili, A.; Blondiaux, E.; Frogneux, X.; Cantat, T. Green Chem. 2015, 17, 157.
[26] Li, Y.; Cui, X.; Dong, K.; Junge, K.; Beller, M. ACS Catal. 2017, 7, 1077.
[27] Liu, M.; Qin, T.; Zhang, Q.; Fang, C.; Fu, Y.; Lin, B.-L. Sci. China Chem. 2015, 58, 1524.
[28] Zhang, L.; Zhao, Z.-J.; Gong, J. Angew. Chem., Int. Ed. 2017, 56, 11326.
[29] Yu, D.; Teong, S.-P.; Zhang, Y. Coord. Chem. Rev. 2015, 293-294, 279.
[30] Liu, A.-H.; Yu, B.; He, L.-N. Greenhouse Gas Sci. Technol. 2015, 5, 17.
[31] Yeung, C.-S.; Dong, V.-M.; Top. Catal. 2014, 57, 1342.
[32] Zhang, W.; Lu, X. Chin. J. Catal. 2012, 33, 745.
[33] Tsuji, Y.; Fujihara, T. Chem. Commun. 2012, 48, 9956.
[34] Ackermann, L. Angew. Chem., Int. Ed,.2011, 50, 3842.
[35] Huang, K.; Sun, C.-L.; Shi, Z.-J. Chem. Soc. Rev. 2011, 40, 2435.
[36] Börjesson, M.; Moragas, T.; Gallego, D.; Martin, R. ACS Catal. 2016, 6, 6739.
[37] Chen, Y.-G.; Xu, X.-T.; Zhang, K.; Li, Y.-Q.; Zhang, L.-P.; Fang, P.; Mei,T.-S. Synthesis 2018, 50, 35.
[38] Riduan, S.-N.; Zhang, Y.; Ying, J.-Y. Angew. Chem., Int. Ed. 2009, 48, 3322.
[39] Gomes, C.-D.-N.; Jacquet, O.; Villiers, C.; Thuery, P.; Ephritikhine, M.; Cantat, T. Angew. Chem., Int. Ed. 2012, 51, 187.
[40] Xin, Z.; Lescot, C.; Friis, S. D.; Daasbjerg, K.; Skrydstrup, T. Angew. Chem., Int. Ed. 2015, 54, 6862.
[41] Kielland, N.; Whiteoak, C.-J.; Kleij, A.-W. Adv. Synth. Catal. 2013, 355, 2115.
[42] Lu, X.-B.; Darensbourg, D.-J. Chem. Soc. Rev. 2012, 41, 1462.
[43] Decortes, A.; Castilla, A.-M.; Kleij, A.-W. Angew. Chem., Int. Ed. 2010, 49, 9822.
[44] Vaitla, J.; Guttormsen, Y.; Mannisto, J.-K.; Nova, A.; Repo, T.; Bayer A.; Hopmann, K.-H. ACS Catal. 2017, 7, 7231.
[45] Sato, F.; Iijima, S.; Sato, M. J. Chem. Soc., Chem. Commun. 1981, 180.
[46] Beng, T.-K.; Gawley, R.-E. J. Am. Chem. Soc. 2010, 132, 12216.
[47] Perrona, Q.; Alexakis, A. Adv. Synth. Catal. 2010, 352, 2611.
[48] Egami, H.; Sato, K.; Asada, J.; Kawato, Y.; Hamashima, Y.; Tetrahedron 2015, 71, 6384.
[49] Takimoto, M.; Mori, M. J. Am. Chem. Soc. 2002, 124, 10008
[50] Takimoto, M.; Nakamura, Y.; Kimura, K.; Mori, M. J. Am. Chem. Soc. 2004, 126, 5956.
[51] Ishii, M.; Mori, F.; Tanaka, K. Chem.-Eur. J. 2014, 20, 2169.
[52] Williams, C.-M.; Johnson, J.-B.; Rovis, T. J. Am. Chem. Soc. 2008, 130, 14936.
[53] Greenhalgh, M.-D.; Thomas, S. P. J. Am. Chem. Soc. 2012, 134, 11900.
[54] Hayashi, C.; Hayashi, T.; Kikuchi, S.; Yamada, T. Chem. Lett. 2014, 43, 565.
[55] Hayashi, C.; Hayashi, T.; Yamada, T. Bull. Chem. Soc. Jpn. 2015, 88, 862.
[56] Kawashima, S.; Aikawa, K.; Mikami, K.;Eur. J. Org. Chem. 2016, 19, 3166.
[57] Dian, L.; Müller, D.-S.; Marek, I. Angew. Chem., Int. Ed. 2017, 56, 6783.
[58] Gui, Y.-Y.; Hu, N.; Chen, X.-W.; Liao, L.-L.; Ju, T.; Ye, J.-H.; Zhang, Z.; Li, J.; Yu, D.-G. J. Am. Chem. Soc. 2017, 139, 17011.
[59] Chen, X.-W.; Zhu, L.; Gui, Y.-Y.; Jing, K.; Jiang, Y.-X.; Bo, Z.-Y.; Lan, Y.; Li J.; Yu, D.-G. J. Am. Chem. Soc. 2019, 141, 18825.
[60] Qiu, J.; Gao, S.; Li, C.; Zhang, L.; Wang, Z.; Wang, X.; Ding, K.-L. Chem.-Eur. J. 2019, 25, 13874.
[61] Feroci, M.; Orsini, M.; Palombi, L.; Sotgiu, G.; Colapietro, M.; Inesi, A. J. Org. Chem. 2004, 69, 487.
[62] Orsini, M.; Feroci, M.; Sotgiuand. G.; Inesi, A. Org. Biomol. Chem. 2005, 3, 1202.
[63] Zhang, K.; Wang, H.; Zhao, S.-F.; Niu D.-F.; Lu, J.-X. J. Electroanal. Chem. 2009, 630, 35.
[64] Chen, B.-L.; Tu, Z.-Y.; Zhu, H.-W.; Sun, W.-W.; Wang, H.; Lu, J.-X. Electrochim. Acta 2014, 116, 475.
[65] He, Q.; O'Brien, J.-W.; Kitselman, K.-A.; Tompkins, L.-E.; Curtis G.-C.-T.; Kerton, F.-M. Catal. Sci. Technol. 2014, 4, 1513.
[66] Sakakura, T.; Kohnoa, K. Chem. Commun. 2009, 45, 1312.
[67] Chen, B.-L.; Zhu, H.-W.; Xiao, Y.; Sun, Q.-L.; Wang, H.; Lu, J.-X. Electrochem. Commun. 2014, 42, 55.
[68]
Yang, H.-P.; Yue, Y.-N.; Sun, Q.-L.; Feng, Q.; Wang, H.; Lu, J.-X. Chem. Commun. 2015, 51, 12216.
[69] Jiao, K.-J.; Li, Z.-M.; Xu, X.-T.; Zhang, L.-P.; Li, Y.; Zhang, K.; Mei, T.-S. Org. Chem. Front. 2018, 5, 2244.
[70] Song, Q.-W.; Liu, P.; Han, L.-H.; Zhang K.; He, L.-N. Chin. J. Chem. 2018, 36, 147.
[71] Niu, D.-F.; Xiao, L.-P.; Zhang, A.-J.; Zhang, G.-R.; Tan, Q.-Y.; Lu, J.-X. Tetrahedron 2008, 64, 10517.
[72] Isse, A.; Gennaro, A.; Vianello, E. J. Chem. Soc., Dalton Trans. 1996, 1613.
[73] Takeichi, T.; Ozaki, Y.; Takayama, Y. Chem. Lett. 1987, 1137.
[74] Yoshida, M.; Fujita, M.; Ishii, T.; Ihara, M. J. Am. Chem. Soc. 2003, 125, 4874.
[75] Yoshida, S.; Fukui, K.; Kikuchi, S.; Yamada, T. J. Am. Chem. Soc. 2010, 132, 4072.
[76] Yamada, W.; Sugawara, Y.; Cheng, H.-M. Ikeno, T.; Yamada, T. Eur. J. Org. Chem. 2007, 2007, 2604.
[77] Vara, B.-A.; Struble, T.-J.; Wang, W.; Dobish, M.-C.; Johnston, J.-N. J. Am. Chem. Soc. 2015, 137, 7302.
[78] Yousefi, R.; Struble, T.-J.; Payne, J.-L.; Vishe, M.; Schley, N.-D.; Johnston, J.-N. J. Am. Chem. Soc. 2019, 141, 618.
[79] Gao, X.-T.; Gan, C.-C.; Liu, S.-Y.; Zhou, F.; Wu, H.-H.; Zhou, J. ACS Catal. 2017, 7, 8588.
[80] Gao, X.-T.; Xie, S.-L.; Zhou, F.; Wu, H.-H.; Zhou, J. Chem. Commun. 2019, 55, 14303.
[81] Xie, S.; Gao, X.; Zhou, F.; Wu, H.; Zhou, J. Chin. Chem. Lett. 2020, 31, 324.
[82] Hartwig, J.-F.; Pouy, M.-J. Top. Organomet. Chem. 2011, 34, 169.
[83] Liu, W.-B.; Xia, J.-B.; You, S.-L. Top. Organomet. Chem. 2012, 38, 155.
[84] Qu, J.; Helmchen, G. Acc. Chem. Res. 2017, 50, 2539.
[85] Zhang, X.; Liu, W.-B.; Cheng, Q.; You, S.-L. Organometallics 2016, 35, 2467.
[86] Zhuo, C.-X.; Zhang X.; You, S.-L. ACS Catal. 2016, 6, 5307.
[87] Ye, K.-Y.; He, H.; Liu, W.-B.; Dai, L.-X.; Helmchen, G.; You, S.-L. J. Am. Chem. Soc. 2011, 133, 19006.
[88] Roggen, M.; Carreira, E.-M. J. Am. Chem. Soc. 2010, 132, 11917.
[89] Xia, J.-B.; Liu, W.-B.; Wang, T.-M.; You, S.-L. Chem.-Eur. J. 2010, 16, 6442.
[90] Yamashita, Y.; Gopalarathnam, A; Hartwig, J.-F. J. Am. Chem. Soc. 2007, 129, 7508.
[91] Nemoto, T.; Sakamoto, T.; Matsumoto T.; Hamada, Y. Tetrahedron Lett. 2006, 47, 8737.
[92] Welter, C.; Moreno, R.-M.; Streiff, S.; Helmchen, G. Org. Biomol. Chem. 2005, 3, 3266.
[93] Zheng, S.-C.; Zhang, M.; Zhao, X.-M. Chem.-Eur. J. 2014, 20, 7216.
[94] Zhang, M.; Zhao X.; Zheng, S. Chem. Commun. 2014, 50, 4455.
[95] Liu, W.-B.; He, H.; Dai, L.-X.; You, S.-L. Synthesis 2009, 2076.
文章导航

/