基于自由基机理光催化羧基化反应研究进展
收稿日期: 2024-09-05
修回日期: 2024-09-21
网络出版日期: 2024-10-11
基金资助
国家自然科学基金(22071004); 国家自然科学基金(21933001); 国家自然科学基金(22150013); 华能集团清洁能源技术研究院基金(CERI/TY-24-CERI02)
Recent Advances in Photocatalytic Carboxylation Based on Free Radical Process
Received date: 2024-09-05
Revised date: 2024-09-21
Online published: 2024-10-11
Supported by
National Natural Science Foundation of China(22071004); National Natural Science Foundation of China(21933001); National Natural Science Foundation of China(22150013); Foundation of Huaneng Clean Energy Research Institute(CERI/TY-24-CERI02)
二氧化碳(CO2)是一种对气候变化有重要影响的温室气体. 从化学角度考虑, 作为“碳一(C1)”资源, CO2具有储量丰富、廉价易得及无毒可再生等特点. 通过化学转化的方式将CO2资源化利用, 并用于合成高附加值化学品, 是服务国家重大战略需求的重要方式, 也是响应国家2030年“碳达峰”与2060年“碳中和”目标的重要举措. 有机光催化能够利用光能激发电子转移, 引发化学键的断裂和重组, 促进反应的进行, 具备条件温和、绿色清洁以及选择性高等优点. CO2资源化利用与有机光催化相结合所形成的光催化羧基化反应体系, 能够为羧基化反应的研究提供新思路. 系统阐述了两种光催化羧基化反应, 即以碳负离子为关键中间体和以CO2自由基负离子为关键中间体的羧基化反应.
李文珂 , 孙北奇 , 张雷 , 莫凡洋 . 基于自由基机理光催化羧基化反应研究进展[J]. 有机化学, 2024 , 44(10) : 2961 -2996 . DOI: 10.6023/cjoc202405041
Carbon dioxide (CO2) exerts a significant influence on climate change as a potent greenhouse gas. From a chemical standpoint, CO2 serves as an abundant and cost-effective “carbon one (C1)” resource with non-toxicity, renewability, and easy obtainability. The utilization of CO2 for synthesizing high-value-added chemicals represents an important avenue for addressing national strategic requirements and aligning with China’s objectives of peaking carbon emissions by 2030 and achieving carbon neutrality by 2060. Organic photocatalysis can harness light energy to induce electron transfer in organic chemical reactions, facilitating bond cleavage and recombination processes. This approach offers advantages such as mild reaction conditions, environmental friendliness and exceptional selectivity. By integrating CO2 resource utilization with organic photocatalysis, novel opportunities arise for enriching carboxylation reactions. Two distinct types of photocatalytic carboxylation reactions, those involving carbon anions as pivotal intermediates and those featuring CO2 radical anions as key intermediates, are systematically elucidated.
| [1] | Aresta, M.; Dibenedetto, A. Dalton Trans. 2007, 2975. |
| [2] | Lu, P.-F.; Ruan, S.-J. China Resour. Compr. Util. 2024, 42, 100. (in Chinese) |
| [2] | (鲁佩芳, 阮少军, 中国资源综合利用, 2024, 42, 100.) |
| [3] | Fan, Z.; Zhang, Z.; Xi, C. ChemSusChem 2020, 13, 6201. |
| [4] | (a) Heacock, R.; Ka?párek, S. Adv. Heterocycl. Chem. 1969, 10, 43. |
| [4] | (b) Maruyama, K.; Katagiri, T. J. Phys. Org. Chem. 1989, 2, 205. |
| [4] | (c) Millar, I. T.; Heaney, H. Chem. Soc. 1957, 11, 109. |
| [4] | (d) Rieke, R. D.; Hanson, M. V. Tetrahedron 1997, 53, 1925. |
| [5] | (a) Behr, A. Chem. Eng. Technol. 1987, 10, 16. |
| [5] | (b) Huang, K.; Sun, C.-L.; Shi, Z.-J. Chem. Soc. Rev. 2011, 40, 2435. |
| [5] | (c) Riduan, S. N.; Zhang, Y. Dalton Trans. 2010, 39, 3347. |
| [5] | (d) Tsuji, Y.; Fujihara, T. Chem. Commun. 2012, 48, 9956. |
| [6] | (a) Bontemps, S. Coord. Chem. Rev. 2016, 308, 117. |
| [6] | (b) Liu, G.; Meng, X.; Zhang, H. Angew. Chem., Int. Ed. 2017, 56, 5570. |
| [6] | (c) Ravelli, D.; Protti, S.; Fagnoni, M. Chem. Rev. 2016, 116, 9850. |
| [6] | (d) Smith, K. Chem. Soc. Rev. 1974, 3, 443. |
| [7] | (a) Appel, A. M.; Bercaw, J. E.; Bocarsly, A. B.; Dobbek, H. Chem. Rev. 2013, 113, 6621. |
| [7] | (b) Kathiraser, Y.; Oemar, U.; Saw, E. T.; Li, Z.; Kawi, S. Chem. Eng. J. 2015, 278, 62. |
| [7] | (c) MacDowell, N.; Florin, N.; Buchard, A.; Hallett, J. Energy Environ. Sci. 2010, 3, 1645. |
| [7] | (d) Saha, P.; Amanullah, S.; Dey, A. Acc. Chem. Res. 2022, 55, 134. |
| [7] | (e) Yin, X.; Moss, J. R. Coord. Chem. Rev. 1999, 181, 27. |
| [7] | (f) Yu, D.; Teong, S. P.; Zhang, Y. Coord. Chem. Rev. 2015, 293, 279. |
| [7] | (g) Zhang, B.; Li, T.-T.; Mao, Z.-C.; Jiang, M.; Zhang, Z.; Zhao, K.; Qu, W.-Y.; Xiao, W.-J.; Chen, J.-R. J. Am. Chem. Soc. 2024, 146, 1410. |
| [7] | (h) Du, C.-Y.; Chen, Y.-F. Acta Chim. Sinica 2020, 78, 938. (in Chinese) |
| [7] | (杜重阳, 陈耀峰, 化学学报, 2020, 78, 938.) |
| [8] | (a) Ashley, A. E.; Thompson, A. L.; O'Hare, D. Angew. Chem., Int. Ed. 2009, 48, 9839. |
| [8] | (b) M?mming, C. M.; Otten, E.; Kehr, G.; Fr?hlich, R.; Grimme, S.; Stephan, D. W.; Erker, G. Angew. Chem., Int. Ed. 2009, 48, 6643. |
| [8] | (c) Stephan, D. W. Acc. Chem. Res. 2015, 48, 306. |
| [8] | (d) Stephan, D. W. J. Am. Chem. Soc. 2015, 137, 10018. |
| [8] | (e) Stephan, D. W.; Erker, G. Angew. Chem., Int. Ed. 2010, 49, 46. |
| [9] | (a) Glueck, S. M.; Gümüs, S.; Fabian, W. M.; Faber, K. Chem. Soc. Rev. 2010, 39, 313. |
| [9] | (b) Shi, J.; Jiang, Y.; Jiang, Z.; Wang, X. Chem. Soc. Rev. 2015, 44, 5981. |
| [9] | (c) Schwander, T.; Schada von Borzyskowski, L.; Burgener, S.; Cortina, N. S. Science 2016, 354, 900. |
| [9] | (d) Zheng, Y.; Zhang, W.; Li, Y.; Chen, J.; Yu, B.; Wang, J.; Zhang, L.; Zhang, J. Nano Energy 2017, 40, 512. |
| [10] | (a) Benson, E. E.; Kubiak, C. P.; Sathrum, A. J.; Smieja, J. Chem. Soc. Rev. 2009, 38, 89. |
| [10] | (b) Goeppert, A.; Czaun, M.; Jones, J.-P.; Prakash, G. S.; Olah, G. A. Chem. Soc. Rev. 2014, 43, 7995. |
| [11] | (a) Sun, J.; Fujita, S.-I.; Arai, M. J. Organomet. Chem. 2005, 690, 3490. |
| [11] | (b) Jutz, F.; Andanson, J.-M.; Baiker, A. Chem. Rev. 2011, 111, 322. |
| [11] | (c) Zhang, X.; Zhang, X.; Dong, H.; Zhao, Z.; Zhang, S.; Huang, Y. Energy Environ. Sci. 2012, 5, 6668. |
| [11] | (d) Ye, J.-H.; Ju, T.; Huang, H.; Liao, L.-L.; Yu, D.-G. Acc. Chem. Res. 2021, 54, 2518. |
| [12] | Yatham, V. R.; Shen, Y.; Martin, R. Angew. Chem., Int. Ed. 2017, 56, 10915. |
| [13] | Hou, J.; Ee, A.; Cao, H.; Ong, H. W.; Xu, J. H.; Wu, J. Angew. Chem., Int. Ed. 2018, 57, 17220. |
| [14] | Fu, Q.; Bo, Z.-Y.; Ye, J.-H.; Ju, T.; Huang, H.; Liao, L.-L.; Yu, D.-G. Nat. Commun. 2019, 10, 3592. |
| [15] | Wang, H.; Gao, Y.; Zhou, C.; Li, G. J. Am. Chem. Soc. 2020, 142, 8122. |
| [16] | Zhang, B.; Yi, Y.; Wu, Z.-Q.; Chen, C.; Xi, C. Green Chem. 2020, 22, 5961. |
| [17] | Liao, L.-L.; Cao, G.-M.; Jiang, Y.-X.; Jin, X.-H.; Hu, X.-L.; Chruma, J. J.; Sun, G.-Q.; Gui, Y.-Y.; Yu, D.-G. J. Am. Chem. Soc. 2021, 143, 2812. |
| [18] | Bai, J.; Li, M.; Zhou, C.; Sha, Y.; Cheng, J.; Sun, J.; Sun, S. Org. Lett. 2021, 23, 9654. |
| [19] | Niu, Y.-N.; Jin, X.-H.; Liao, L.-L.; Huang, H.; Yu, B.; Yu, Y.-M.; Yu, D.-G. Sci. China: Chem. 2021, 64, 1164. |
| [20] | Zhang, M.; Yang, L.; Zhou, C.; Fu, L.; Li, G. Asian J. Org. Chem. 2022, 11, e202200087. |
| [21] | Li, W.; Sun, B.; Zhang, L.; Mo, F. Green Chem. 2023, 25, 5030. |
| [22] | Yuan, P. F.; Yang, Z.; Zhang, S. S.; Zhu, C. M.; Yang, X. L.; Meng, Q. Y. Angew. Chem., Int. Ed. 2024, 136, e202313030. |
| [23] | Cao, K.-G.; Gao, T.-Y.; Liao, L.-L.; Ran, C.-K.; Jiang, Y.-X.; Zhang, W.; Zhou, Q.; Ye, J.-H.; Lan, Y.; Yu, D.-G. Chin. J. Catal. 2024, 56, 74. |
| [24] | Zhou, C.; Wang, X.; Yang, L.; Fu, L.; Li, G. Green Chem. 2022, 24, 6100. |
| [25] | Meng, Q.-Y.; Schirmer, T. E.; Berger, A. L.; Donabauer, K.; Ko?nig, B. J. Am. Chem. Soc. 2019, 141, 11393. |
| [26] | Song, L.; Fu, D. M.; Chen, L.; Jiang, Y. X.; Ye, J. H.; Zhu, L.; Lan, Y.; Fu, Q.; Yu, D. G. Angew. Chem., Int. Ed. 2020, 59, 21121. |
| [27] | Liu, Y.; Wang, Z.-H.; Xue, G.-H.; Chen, L.; Yuan, L.-H.; Li, Y.-W.; Yu, D.-G.; Ye, J.-H. Chin. Chem. Lett. 2024, 35, 109138. |
| [28] | Li, W.; Sun, B.; Zhang, L.; Mo, F. J. Org. Chem. 2023, 89, 521. |
| [29] | Ju, T.; Fu, Q.; Ye, J. H.; Zhang, Z.; Liao, L. L.; Yan, S. S.; Tian, X. Y.; Luo, S. P.; Li, J.; Yu, D. G. Angew. Chem., Int. Ed. 2018, 57, 13897. |
| [30] | Fan, X.; Gong, X.; Ma, M.; Wang, R.; Walsh, P. Nat. Commun. 2018, 9, 4936. |
| [31] | Jiang, Y. X.; Chen, L.; Ran, C. K.; Song, L.; Zhang, W.; Liao, L. L.; Yu, D. G. ChemSusChem 2020, 13, 6312. |
| [32] | Liao, L.-L.; Cao, G.-M.; Ye, J.-H.; Sun, G.-Q.; Zhou, W.-J.; Gui, Y.-Y.; Yan, S.-S.; Shen, G.; Yu, D.-G. J. Am. Chem. Soc. 2018, 140, 17338. |
| [33] | Chen, L.; Qu, Q.; Ran, C. K.; Wang, W.; Zhang, W.; He, Y.; Liao, L. L.; Ye, J. H.; Yu, D. G. Angew. Chem., Int. Ed. 2023, 62, e202217918. |
| [34] | (a) Correa, A.; Martin, R. J. Am. Chem. Soc. 2009, 131, 15974. |
| [34] | (b) Fujihara, T.; Nogi, K.; Xu, T.; Terao, J.; Tsuji, Y. J. Am. Chem. Soc. 2012, 134, 9106. |
| [34] | (c) Leon, T.; Correa, A.; Martin, R. J. Am. Chem. Soc. 2013, 135, 1221. |
| [35] | Jing, K.; Wei, M.-K.; Yan, S.-S.; Liao, L.-L.; Niu, Y.-N.; Luo, S.-P.; Yu, B.; Yu, D.-G. Chin. J. Catal. 2022, 43, 1667. |
| [36] | Hang, W.; Li, D.; Zou, S.; Xi, C. J. Org. Chem. 2023, 88, 5007. |
| [37] | Fan, Z.; Yi, Y.; Xi, C. Tetrahedron Green Chem. 2023, 2, 100028. |
| [38] | Yan, S.-S.; Liu, S.-H.; Chen, L.; Bo, Z.-Y.; Jing, K.; Gao, T.-Y.; Yu, B.; Lan, Y.; Luo, S.-P.; Yu, D.-G. Chem 2021, 7, 3099. |
| [39] | Bo, Z.-Y.; Yan, S.-S.; Gao, T.-Y.; Song, L.; Ran, C.-K.; He, Y.; Zhang, W.; Cao, G.-M.; Yu, D.-G. Chin. J. Catal. 2022, 43, 2388; |
| [40] | Fan, Z.; Yi, Y.; Chen, S.; Xi, C. Org. Lett. 2021, 23, 2303. |
| [41] | Cao, G.-M.; Hu, X.-L.; Liao, L.-L.; Yan, S.-S.; Song, L.; Chruma, J. J.; Gong, L.; Yu, D.-G. Nat. Commun. 2021, 12, 3306. |
| [42] | Okumura, S.; Uozumi, Y. Org. Lett. 2021, 23, 7194. |
| [43] | Ran, C.-K.; Niu, Y.-N.; Song, L.; Wei, M.-K.; Cao, Y.-F.; Luo, S.-P.; Yu, Y.-M.; Liao, L.-L.; Yu, D.-G. ACS Catal. 2021, 12, 18. |
| [44] | Li, W.-D.; Wu, Y.; Li, S.-J.; Jiang, Y.-Q.; Li, Y.-L.; Lan, Y.; Xia, J.-B. J. Am. Chem. Soc. 2022, 144, 8551. |
| [45] | Gao, T.-Y.; Mo, X.-Y.; Zhang, S.-R.; Jiang, Y.-X.; Luo, S.-P.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. Chin. Chem. Lett. 2024, 35, 109364. |
| [46] | Zhou, W.-J.; Wang, Z.-H.; Liao, L.-L.; Jiang, Y.-X.; Cao, K.-G.; Ju, T.; Li, Y.; Cao, G.-M.; Yu, D.-G. Nat. Commun. 2020, 11, 3263 |
| [47] | Gao, Y.; Wang, H.; Chi, Z.; Yang, L.; Zhou, C.; Li, G. CCS Chem. 2022, 4, 1565. |
| [48] | Yi, Y.; Xi, C. Chin. J. Catal. 2022, 43, 1652. |
| [49] | Yi, Y.; Fan, Z.; Xi, C. Green Chem. 2022, 24, 7894. |
| [50] | Gao, W.; Yang, Q.; Yang, H.; Yao, Y.; Bai, J.; Sun, J.; Sun, S. Org. Lett. 2024, 26, 467. |
| [51] | (a) Hendy, C. M.; Smith, G. C.; Xu, Z.; Lian, T.; Jui, N. T. J. Am. Chem. Soc. 2021, 143, 8987. |
| [51] | (b) Gui, Y.-Y.; Yan, S.-S.; Wang, W.; Chen, L.; Zhang, W.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. Chin. Sci. Bull. 2023, 68, 3124. |
| [51] | (c) Majhi, J.; Molander, G. Angew. Chem., Int. Ed. 2024, 136, e202311853. |
| [52] | Seo, H.; Liu, A.; Jamison, T. F. J. Am. Chem. Soc. 2017, 139, 13969. |
| [53] | Seo, H.; Katcher, M. H.; Jamison, T. F. Nat. Chem. 2017, 9, 453. |
| [54] | Ye, J. H.; Miao, M.; Huang, H.; Yan, S. S.; Yin, Z. B.; Zhou, W. J.; Yu, D. G. Angew. Chem., Int. Ed. 2017, 56, 15416. |
| [55] | Mello, R.; Arango-Daza, J. C.; Varea, T.; González-Nú?ez, M. E. J. Org. Chem. 2018, 83, 13381. |
| [56] | Huang, H.; Ye, J.-H.; Zhu, L.; Ran, C.-K.; Miao, M.; Wang, W.; Chen, H.; Zhou, W.-J.; Lan, Y.; Yu, B.; Yu, D.-G. CCS Chem. 2021, 3, 1746. |
| [57] | Miao, M.; Zhu, L.; Zhao, H.; Song, L.; Yan, S.-S.; Liao, L.-L.; Ye, J.-H.; Lan, Y.; Yu, D.-G. Sci. China: Chem. 2023, 66, 1457. |
| [58] | Zhang, W.; Chen, Z.; Jiang, Y.-X.; Liao, L.-L.; Wang, W.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. Nat. Commun. 2023, 14, 3529. |
| [59] | Xiao, W.; Zhang, J.; Wu, J. ACS Catal. 2023, 13, 15991. |
| [60] | Huang, Y.; Hou, J.; Zhan, L.-W.; Zhang, Q.; Tang, W.-Y.; Li, B.-D. ACS Catal. 2021, 11, 15004. |
| [61] | Alektiar, S. N.; Wickens, Z. K. J. Am. Chem. Soc. 2021, 143, 13022. |
| [62] | Alektiar, S. N.; Han, J.; Dang, Y.; Rubel, C. Z.; Wickens, Z. K. J. Am. Chem. Soc. 2023, 145, 10991. |
| [63] | Zhao, T.-T.; Zhang, X.-G.; He, W.-B.; Xu, P.-F. Green Chem. 2023, 25, 8539. |
| [64] | Mangaonkar, S. R.; Hayashi, H.; Takano, H.; Kanna, W.; Maeda, S.; Mita, T. ACS Catal. 2023, 13, 2482. |
| [65] | Wu, Z.; Wu, M.; Zhu, K.; Wu, J.; Lu, Y. Chem. 2023, 9, 978. |
| [66] | Xu, P.; Xu, H.; Wang, S.; Hao, T.-Z.; Yan, S.-Y.; Guo, D.; Zhu, X. Org. Chem. Front. 2023, 10, 2013. |
| [67] | Min, S.-Y.; Song, H.-X.; Yan, S.-S.; Yuan, R.; Ye, J.-H.; Wang, B.-Q.; Gui, Y.-Y.; Yu, D.-G. Green Chem. 2023, 25, 6194. |
| [68] | Wang, X.-Y.; Xu, P.; Liu, W.-W.; Jiang, H.-Q.; Zhu, S.-L.; Guo, D.; Zhu, X. Sci. China: Chem. 2024, 67, 368. |
| [69] | Xu, P.; Wang, S.; Xu, H.; Liu, Y.-Q.; Li, R.-B.; Liu, W.-W.; Wang, X.-Y.; Zou, M.-L.; Zhou, Y.; Guo, D. ACS Catal. 2023, 13, 2149. |
| [70] | Zhang, F.; Wu, X.-Y.; Gao, P.-P.; Zhang, H.; Li, Z.; Ai, S.; Li, G. Chem. Sci. 2024, 15, 6178. |
| [71] | Yu, B.; Liu, Y.; Xiao, H.-Z.; Zhang, S.-R.; Ran, C.-K.; Song, L.; Jiang, Y.-X.; Li, C.-F.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. Chem 2024, 10, 938. |
| [72] | Song, L.; Wang, W.; Yue, J.-P.; Jiang, Y.-X.; Wei, M.-K.; Zhang, H.-P.; Yan, S.-S.; Liao, L.-L.; Yu, D.-G. Nat. Catal. 2022, 5, 832. |
| [73] | Xiao, H.-Z.; Yu, B.; Yan, S.-S.; Zhang, W.; Li, X.-X.; Bao, Y.; Luo, S.-P.; Ye, J.-H.; Yu, D.-G. Chin. J. Catal. 2023, 50, 222. |
/
| 〈 |
|
〉 |