综述

十元氮杂环化合物合成最新研究进展

  • 罗艳 ,
  • 刘章伟 ,
  • 胡朝蕾 ,
  • 闭红艳 ,
  • 莫冬亮
展开
  • a广西师范大学化学与药学学院 省部共建药用资源化学与药物分子工程国家重点实验室 桂林 541004;
    b中国矿业大学力学与土木工程学院(北京), 北京100083

收稿日期: 2025-09-28

  修回日期: 2025-10-08

  网络出版日期: 2025-10-29

基金资助

广西自然科学基金(2025GXNSFGA069003, 2023GXNSFDA026025), 国家自然科学基金(22571050), 和广西八桂青年学者计划资助项目.

Recent Advances on the Synthesis of Ten-Membered Nitrogen Heterocyclic Compounds

  • Luo Yan ,
  • Liu Zhang-Wei ,
  • Hu Zhaolei ,
  • Bi Hong-Yan ,
  • Mo Dong-Liang
Expand
  • aState Key Laboratory for Chemistry and Molecular Engineering of Medicinal Resources, School of Chemistry and Pharmaceutical Sciences, Guangxi Normal University, Guilin 541004, China;
    bSchool of Mechanics and Civil Engineering, China University of Mining and Technology (Beijing), Beijing 100083, China
These authors contributed equally to this work.

Received date: 2025-09-28

  Revised date: 2025-10-08

  Online published: 2025-10-29

Supported by

Project supported by Natural Science Foundation of Guangxi (2025GXNSFGA069003, 2023GXNSFDA026025), National Natural Science Foundation of China (22571050), and Guangxi Bagui Youth Program.

摘要

十元氮杂环化合物不仅是众多含氮生物碱的核心骨架, 也是构建其它天然产物的关键中间体, 其高效合成在有机化学和药物化学领域备受关注. 这类化合物因其独特的中环骨架且具有良好的生物活性, 在过去十年间其合成的方法得到了很大的发展, 也成为了当前中环化合物合成的研究热点之一. 本综述系统梳理了过去十年来十元氮杂环化合物合成的研究进展, 介绍了该类化合物的创新合成方法及其在十元氮杂环天然产物全合成领域的最新应用.

本文引用格式

罗艳 , 刘章伟 , 胡朝蕾 , 闭红艳 , 莫冬亮 . 十元氮杂环化合物合成最新研究进展[J]. 有机化学, 0 : 202508004 . DOI: 10.6023/cjoc202508004

Abstract

Ten-membered nitrogen heterocyclic compounds, are not only the cores of many nitrogen-containing alkaloids but also the key intermediates for the construction of other natural products. Consequently, their efficient synthesis has garnered significant attention in the field of organic and medicinal chemistry. Over the past decade, since their special medium-sized rings and possessing good biological activities, the synthetic methodologies toward the preparation of ten-membered N-heterocyclic compounds have been greatly developed and have also become one of the hottest topics in the medium-sized ring synthetic fields. This review summarized the recent advances in the synthesis of ten-membered N-heterocyclic compounds in the last decade. It covered the innovative synthetic methodologies for these ten-membered nitrogen heterocyclic compounds and their applications in the total synthesis of natural products.

参考文献

[1] (a) Adams, J. A.; Heron, N. M.; Koss, A.-M.; Hoveyda, A. H. J. Org. Chem. 1999, 64, 854. (b) Majumdar, K. C. RSC Advances. 2011, 1, 1152. (c) Baud, L. G.; Manning, M. A.; Arkless, H. L.; Stephens, T. C.; Unsworth, W. P. Chem. Eur. J. 2017, 23, 2225. (d) Zhang, X.; Lin, L.; Li, J.; Duan, S.; Long, Y.; Li, J.; Chin. J Org. Chem. 2021, 41. 1878. (in Chinese) (张馨元, 林礼, 李静, 段世妤, 隆宇航, 李加洪, 有机化学, 2021, 41. 1878.) (e) Qin, X.; Zou, N.; Nong, C.; Mo, D. Chin. J. Org. Chem. 2023, 43, 130. (in Chinese) (覃小婷, 邹宁, 农彩梅, 莫冬亮, 有机化学, 2023, 43, 130.)
[2] (a) Hussain A.; Yousuf S. K.; Mukherjee D. RSC Adv.2014, 4, 43241.(b) Khanam, H. Eur. J. Med. Chem. 2015, 97, 483., 97.(in Chinese) (赵荣宝、吴毓林, 有机化学, 1988, 8, 97.)
[3] (a) Fink B. E.; Kym P. R.; Katzenellenbogen, J. A. J. Am. Chem. Soc.1998, 120, 4334.(b) Choi J. S.; Kang H. S.; Jung H. A.; Kang, S. S. Fitoterapia. 2001, 72, 30. (c) Wada Y.; Kaga H.; Uchiito S.; Kumazawa E.; Tomiki M.; Onozaki Y.; Kurono N.; Tokuda M.; Ohkuma T.; Orito, K. J. Org. Chem.2007, 72, 7301.(d) Erharuyi, O.; Falodun, A.; Langer, P. Asian. Pac. J Trop. Med. 2014, 7, 1., 466.
[4] (a) Lee, Y.-S.; Jung, J.-W.; Kim, S.-H.; Jung, J.-K.; Paek, S.-M.; Kim, N.-J.; Chang, D.-J.; Lee, J.; Suh, Y.-G. Org. Lett. 2010, 12, 2040. (b) Molander, G. A. Acc. Chem. Res., 1998, 31, 603. (c) Yet, L. Chem. Rev., 2000, 100, 296. (d) Reyes, R. L.; Iwai, T.; Sawamura, M. Chem. Rev., 2021, 121, 8926. (e) Xin, C.; Jiang, J.; Deng, Z.-W.; Ou, L.-J.; He, W.-M. Acta Chim. Sinica 2024, 82, 1109. (in Chinese) (辛翠, 蒋俊, 邓紫微, 欧丽娟, 何卫民, 化学学报, 2024, 82, 1109.) (f) Zhang, X.; Zhang, J.-Q.; Sun, Z.-H.; Shan, H.-M.; Su, J.-C.; Ma, X.-P.; Su, G.-F.; Xu, L.-P.; Mo, D.-L. Angew. Chem. Int. Ed. 2025, 64, e202420390.
[5] (a) Rousseau, G. Tetrahedron.1995, 51, 2777.(b) Donald J. R.; Unsworth, W. P. Chem. Eur. J.2017, 23, 8780.
[6] Zhou L.; Li Z.; Zou Y.; Wang Q.; Sanhueza I. A.; Schoenebeck F.; Goeke, A. J. Am. Chem. Soc.2012, 134, 20009.
[7] Mu W.; Zou Y.; Zhou L.; Wang Q.; Goeke, A. Eur. J. Org. Chem.2015, 2015, 4982.
[8] Kitsiou C.; Hindes J. J.; Anson P. I.; Jackson P.; Wilson T. C.; Daly E. K.; Felstead H. R.; Hearnshaw P.; Unsworth, W. P. Angew. Chem. Int. Ed.2015, 54, 15794.
[9] Palate K. Y.; Yang Z.; Whitwood A. C.; Unsworth, W. P. RSC Chem. Biol.2022, 3, 334.
[10] (a) Ma X.-P.; Nong C.-M.; Liang Y.-F.; Xu, P.-P. Guo X.-Y.; Liang C.; Pan C.-X.; Su G.-F.; Mo D.-L. Green Chem.,2020, 22, 3827.(b) Qin X.-T.; Zou N.; Cheng X.-L.; Liang C.; Mo, D.-L. Adv. Synth. Catal.2022, 364, 500.(c) Liao, J.-Y.; Wu, Q.-Y.; Lu, X.; Zou, N.; Pan, C.-X.; Liang, C.; Su, G.-F.; Mo, D.-L. Green Chem., 2019, 21, 6567., 1287-1292.
[11] Cheng J.-J.; Jiang X.-F.; Ma S.-M. Org. Lett.2011, 13, 5200.
[12] Okuma K.; Kinoshita H.; Nagahora N.; Shioji, K. Eur. J. Org. Chem.2016, 2016, 2264.
[13] Li L.; Li Z.-L.; Wang F.-L.; Guo Z.; Cheng Y.-F.; Wang N.; Dong X.-W.; Fang C.; Liu J.; Hou C.; Tan B.; Liu X.-Y. Nat. Commun.2016, 7, 13852.
[14] Shang J.; Thombare V. J.; Charron C. L.; Wille U.; Hutton, C. A. Chem. Eur. J.2021, 27, 1620.
[15] Wang Y.-N.; Yang L.-C.; Rong Z.-Q.; Liu T.-L.; Liu R.-Y.; Zhao, Y. Angew. Chem. Int. Ed.2018, 57, 1596.
[16] Hu D.; Gao Y.; Song X.; Du W.; Chen, Y.-C. Eur. J. Org. Chem.2020, 2020, 514.
[17] Wang Y.-J.; Zhao, L.-M. Chem. Eur. J.2023, 29, e202302111.
[18] Chen J.-T.; Lin N.; Xu L.; Wang Y.; Luo X.; Liu Y.-Z.; Deng, W.-P. Org. Chem. Front.,2024, 11, 1299.
[19] Shi B.; Xiao M.; Zhao J.-P.; Zhang Z.; Xiao W.-J.; Lu, L.-Q. J. Am. Chem. Soc.2024, 146, 26622.
[20] Liu Y.-Z.; Zheng C.; You S.-L. ACS Catal.2024, 14, 15743.
[21] (a) Uno H.; Imai T.; Harada K.; Shibata N. ACS Catal.2020, 10, 1454.(b) Uno H.; Kawai K.; Shiro M.; Shibata N. ACS Catal.2020, 10, 14117.
[22] Zhang Q.-L.; Xiong Q.; Li M.-M.; Xiong W.; Shi B.; Lan Y.; Lu L.-Q.; Xiao, W.-J. Angew. Chem., Int. Ed.2020, 59, 14096.
[23] Beng T. K.; Langevin S.; Farah A. O.; Goodsell J.; Wyatt, K. New J. Chem.2019, 43, 5282.
[24] Reyes A. C.; Rominger F.; Rudolph M.; Hashmi, A. S. K. Chem. Eur. J.2019, 25, 11745.
[25] Voskressensky L G.; Titov A. A.; Dzhankaziev M. S.; Borisova T. N.; Kobzev M. S.; Dorovatovskii P. V.; Khrustalev V. N.; Aksenovd A. V.; Varlamov A. V.New J. Chem. 2017, 41, 1902.
[26] Cui C.-C.; Shi S.-Q.; Wang L.-Y.; Lin F.; Tu M.-S.; Hao W.-J.; Jiang, B. Chin. Chem. Lett.2025, 36, 110541.
[27] Posner G. H.; Hatcher M. A.; Maio W. A. Tetrahedron2016, 72, 6025.
[28] Guney T.; Wenderski T. A.; Boudreau M. W.; Tan, D. S. Chem. Eur. J.2018, 24, 13150.
[29] Hall J. E.; Matlock J. V.; Ward J. W.; Gray K. V.; Clayden, J. Angew. Chem. Int. Ed.2016, 55, 11153
[30] Wang N.; Gu Q.-S.; Li Z.-L.; Li Z.; Guo Y.-L.; Guo Z.; Liu, X.-Y. Angew. Chem. Int. Ed.2018, 57, 14225.
[31] Xu Z.; Huang Z.; Li Y.; Kuniyil R.; Zhang C.; Ackermann L.; Ruan Z. Green. Chem.2020, 22, 1099.
[32] Dang M.; Jia R.; Tan K.; Hao D.; Yang W.; Zhou C.-Y.; Guo Z.J. Org. Chem. 2024, 89, 4031
[33] Sapegin A.; Osipyan A.; Krasavin, M. Org. Biomol. Chem.2017, 15, 2906.
[34] Grintsevich S.; Sapegin A.; Reutskaya E.; Krasavin M. Tetrahedron Lett.2019, 60, 20.
[35] Reutskaya E.; Osipya A.; Sapegin A.; Novikov A. S.; Krasavin, M. J. J. Org. Chem.2019, 84, 1693.
[36] Rodrigo M.-S.; Corless V. B.; Nguyen Q. N. N.; Brlek M. B.; Frost J.; Adachi S.; Tantillo D. J.; Yudin, A. K. Chem. Eur. J.2017, 23, 13319.
[37] Costil R.; Lefebvre Q.; Clayden, J. Angew. Chem. Int. Ed.2017, 56, 14602.
[38] Lawer A.; Rossi-Ashton J. A.; Stephens T. C.; Challis B. J.; Epton R. G.; Lynam J. M.; Unsworth, W. P. Angew. Chem. Int. Ed.2019, 58, 13942.
[39] Zalessky I.; Wootton J. M.; Tam J. K.F.; Spurling, D. E.; Glover-Humphreys, W. C.; Donald, J. R.; Orukotan, W. E.; Duff, L. C.; Knapper, B. J.; Whitwood, A. C.; Tanner, T. F. N.; Miah, A. H.; Lynam, J. M.; Unsworth, W. P.J. Am. Chem. Soc. 2024, 146, 5702.
[40] Guo S.-K.; Zhang Y.-H.; Yang F.; An X.-D.; Shen Y.-B.; Xiao J.; Qiu B. Org. Lett.2025, 27, 3237.
[41] Sun Y.-W.; Tang X.-Y.; Shi M. Chem. Commun.2015, 51, 13937.
[42] Zhou B.; Li L.; Zhu X.-Q.; Yan J.-Z.; Guo Y.-L.; Ye, L.-W. Angew. Chem. Int. Ed.2017, 56, 4015.
[43] Xie H.; Ding M.; Liu M.; Hu T.; Zhang F. Org. Lett.2017, 19, 2600.
[44] Ponte G. D.; Archanjo F. C.; Watanabe L. Y.; Donate P. M.; Campos, J. M. Arab. J. Chem.2018, 11, 415.
[45] Shen M.-H.; Xu K.; Sun C.-H.; Xu H.-D. Org. Lett.2015, 17, 5598.
[46] (a) Liu R.; Ge H.; Chen K.; Xue H. ACS Catal.2018, 8, 5574.(b) Li H.; Guo H.; Fang Z.; Aida T. M.; Richard, L. S. J. Green Chem.2020, 22, 582.
[47] Moon H.; An H.; Sim J.; Kim K.; Paek S.-M.; Suh Y.-G. Tetrahedron. Lett.2015, 56, 608.
[48] Moon H.; Yoon H.; Lim C.; Jang J.; Yi J.-J.; Lee J. K.; Lee J.; Na Y.; Son W. S.; Kim S.-H.; Suh Y.-G. Molecules.2018, 23, 2351.
[49] Gataullin, R. R. Russ. J. Org. Chem.2009, 45, 321.(b) Lee, Y.-S.; Jung, J.-W.; Kim, S.-H.; Jung, J.-K.; Paek, S.-M.; Kim, N.-J.; Chang, D.-J.; Lee, J.; Suh, Y.-G. Org. Lett. 2010, 12, 9.
[50] Suh Y.-G.; Lim C.; Sim J.; Lee J. K.; Surh Y.-J.; Paek, S.-M. J. Org. Chem.2017, 82, 1464.
[51] Paciaroni N. G.; Ratnayake R.; Matthews J. H.; Norwood V. M.; Arnold A. C.; Dang L. H.; Luesch H.; Huigens, R. W. Chem. Eur. J.2017, 23, 4327.
[52] Singh A.; Dirain M. L.; Wilczynski A.; Chen C.; Gosnell B. A.; Levine A. S.; Edison A. S.; Carrie, H.-L. ACS Chem. Neurosci.2014, 5, 1020.
[53] (a) Carrie H.-L.; Boteju L. W.; Miwa H.; Dickinson C.; Gantz I.; Yamada T.; Hadley W. E.; Hruby, V. J. J. Med. Chem.1995, 38, 4720.(b) Xiang Z.; Pogozheva I. D.; Sorenson N. B.; Wilczynski A. M.; Holder J. R.; Litherland S. A.; Millard W. J.; Mosberg H. I.; Carrie H.-L. Biochemistry.2007, 46, 8273.(c) Singh, A.; Dirain, M.; Witek, R. I.; Rocca, J. R.; Edison, A. S.; Carrie, H.-L. J. Med. Chem. 2013, 56, 2747.
[54] Kotha S.; Cheekatla S. R.; Chinnam A. K.; Jain T. Tetrahedron. Let.2016, 57, 5605.
[55] (a) Chang Y.-C.; Hsieh P.-W.; Chang F.-R.; Wu R. R.; Liaw C.-C.; Lee K.-H.; Wu, Y.-C. Planta Med. 2003, 69, 148. (b) Singh S. B.; Ondeyka J. G.; Tsipouras N.; Ruby C.; Sardana V.; Schulmana M.; Sanchezc M.; Pelaezc F.; Stahlhut M. W.; Munshi S.; Olsen D. B.; Lingham, R. B. Biochem. Biophys. Res. Commun.2004, 324, 108.
[56] Zergiebel S.; Arndt H.-D.; Andreas S. Tetrahedron Lett.2017, 58, 3640.
[57] Blobaum, A. L. Drug Metab Dispos.2006, 34, 1.
文章导航

/